। जलवायु सङ्कट न्यूनीकरणका लागि विश्वव्यापी प्रतिबद्धतालाई व्यवहारमै कार्यान्वयन गर्नुपर्नेमा राष्ट्रसंघीय जलवायु सम्मेलन (कोप–३१) का उच्च अधिकारीहरूले जोड दिएका छन्। स्वच्छ ऊर्जाको विस्तार, जलवायु वित्तमा सहज पहुँच र विपद् उत्थानशीलता अभिवृद्धिलाई उनीहरूले मुख्य प्राथमिकतामा राखेका छन्।
टर्किएको अन्ताल्यामा जारी सम्मेलनको उच्चस्तरीय सत्रलाई सम्बोधन गर्दै संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय जलवायु परिवर्तनसम्बन्धी कार्यकारी सचिव साइमन स्टिल, कोप–३१ का अध्यक्ष मुरात कुरुम र वार्ता अध्यक्ष क्रिस बोवेनले जलवायु परिवर्तन वर्तमानको सबैभन्दा गम्भीर चुनौती बनिसकेको भन्दै प्रभावकारी अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको आह्वान गरे।
नेपालको बाढीदेखि प्रशान्त क्षेत्रको सङ्कटसम्म
कोप–३१ का अध्यक्ष तथा टर्किएका वातावरण, सहरीकरण तथा जलवायु परिवर्तनमन्त्री मुरात कुरुमले जलवायु परिवर्तन अब ऊर्जा, उद्योग, कृषि र राष्ट्रिय सुरक्षासँग प्रत्यक्ष जोडिएको बताए।
सन् २०२४ मा विश्वको औसत तापक्रम औद्योगिक युगपूर्वको तुलनामा १.५ डिग्री सेल्सियसभन्दा बढी पुगेको तथ्यांक प्रस्तुत गर्दै उनले भने, ‘नेपालमा आएको विनाशकारी बाढीपहिरो, पाकिस्तानको बाढी र प्रशान्त क्षेत्रका टापु राष्ट्रमा बढ्दो समुद्री सतहले जलवायु सङ्कट कति गम्भीर छ भन्ने स्पष्ट देखाएको छ।’
उनले राष्ट्रिय जलवायु लक्ष्यलाई बजेट तथा लगानीसँग जोड्न, जलवायु वित्तमा विकासशील देशको पहुँच सुनिश्चित गर्न र विपद् उत्थानशीलतालाई राष्ट्रिय विकास नीतिको प्राथमिकतामा राख्न जोड दिए।
साथै, टर्किएले सन् २०३५ सम्म आफ्नो कुल ऊर्जा खपतमा विद्युत्को हिस्सा ३५ प्रतिशत पुर्याउने लक्ष्य लिएको उनले जानकारी दिए।
‘स्वच्छ ऊर्जामा लगानी बढ्यो, पहुँच अझै सहज छैन’
राष्ट्रसंघीय कार्यकारी सचिव साइमन स्टिलले जलवायु कार्यलाई राष्ट्रहरूको सुरक्षा, आर्थिक स्थायित्व र जनजीवनसँग जोड्नुपर्ने बताए। अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यकै कारण विश्व तापक्रम वृद्धिको प्रक्षेपण ४ डिग्री सेल्सियसभन्दा बढीबाट घटेर करिब २.६ डिग्रीमा झरेको उल्लेख गर्दै उनले यसलाई थप प्रभावकारी बनाउनुपर्ने बताए।
राष्ट्रिय जलवायु लक्ष्य (एनडीसी) कार्यान्वयन, अर्थतन्त्रको विद्युतीकरण र जोखिममा रहेका राष्ट्रहरूको जलवायु वित्तमा पहुँच सहज बनाउनु कोप–३१ को मुख्य एजेन्डा हुनुपर्ने उनको भनाइ थियो।
यसैगरी, कोप–३१ का वार्ता अध्यक्ष क्रिस बोवेनले विश्वले एकैसाथ ऊर्जा सुरक्षा सङ्कट, युद्ध र जलवायु सङ्कटको सामना गरिरहेको बताए। तापक्रम वृद्धिको प्रत्येक अंशले मानव जीवन र अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पार्ने भएकाले तत्काल सामूहिक प्रयास आवश्यक रहेको उनले औँल्याए।
गत वर्ष स्वच्छ ऊर्जामा २.२ ट्रिलियन अमेरिकी डलर लगानी भएको (जुन जीवाश्म इन्धनमा भएको लगानीको दोब्बर हो) जानकारी दिँदै बोवेनले भने, ‘स्वच्छ ऊर्जाको विस्तारलाई थप तीव्रता दिनुपर्छ। जलवायु वित्तलाई छिटो, सरल र न्यायोचित बनाउँदै जोखिममा रहेका राष्ट्रहरूको अनुकूलनका लागि लगानी बढाउनुपर्छ।’
तीनैजना उच्च अधिकारीहरूले जलवायु सङ्कटको सामना गर्न बहुपक्षीय सहकार्य, वित्तीय सहयोग र व्यावहारिक कार्यान्वयनमा जोड दिँदै यस सम्मेलनबाट ठोस उपलब्धि हासिल गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएका छन्। रासस
