: हिमतालमा पहिरो खसेर गेग्रानसहित बग्दा बुढीगण्डकीमा बाढी आएको सरकारी विज्ञ टोलीले निष्कर्ष निकालेको छ।
राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणका भूगर्भविद्सहितको टोलीले गरेको अध्ययनअनुसार, पहिरो एउटा हिमतालबाट अर्को हिमताल हुँदै तल झरेको देखिएको छ। उक्त क्षेत्रमा धेरै साना हिमताल रहेकाले गेग्रानसहितको पहिरो एकपछि अर्को हिमतालमा खस्दा ठूलो मात्रामा गेग्रानसहितको बहाब आएको टोलीको निष्कर्ष छ।
अनुसन्धानमा संलग्न विज्ञका अनुसार ६ हजार मिटरभन्दा माथिबाट खसेको पहिरो करिब ५ हजार ५ सय मिटरमा रहेको हिमतालमा थुप्रिएर बाढी आएको थियो। टोलीका अनुसार बिहान करिब ४ बजेदेखि ४:३० बजेको बीचमा पहिरो खसेको अनुमान छ। सोही क्षेत्रमा बिहान ४:२२ बजे ३.५ रेक्टर स्केलको भूकम्पसमेत मापन भएको थियो।
प्राधिकरणका भूगर्भविद् प्रकाश पोख्रेलका अनुसार गेग्रान बिस्तारै स्यार खोलामा आएर थुप्रिँदा खोला थुनिने र खुल्ने क्रम चलेको थियो। यही प्रक्रियाका कारण पटक-पटक बाढी आएको उनले बताए।
‘गेग्रान विस्तारै स्यार खोलामा आएर खोला थुनेको छ। थुनिने र खोलिने प्रक्रिया चलिरहेकाले घरीघरी बाढी आएको हो,’ पोख्रेलले अन्नपूर्णसँग भने।
उनका अनुसार स्यार खोलाबाट बुढीगण्डकीमा मिसिएको गेग्रानसहितको बहाबले ठूलो बाढी ल्याएको हो। उक्त क्षेत्रमा अन्य धेरै साना खोला पनि रहेका छन्। पहिरो गएको स्थानमा पुग्न निकै जोखिम भएकाले सरकारी विज्ञ टोली करिब ४ हजार मिटर उचाइसम्म मात्रै पुगेको थियो। त्यसपछि ड्रोन उडाएर माथिल्लो क्षेत्रको अवस्थाबारे अध्ययन गरिएको थियो।
अत्याधिक कालो लेदोसहितको गेग्रान आउनुको कारण पहिरोको उद्गमस्थलमा कालो माटोसहितको चट्टान रहेको हुनसक्ने पोख्रेलले जानकारी दिए।
प्रधानमन्त्री कार्यालयबाट विज्ञ टोलीमा सहभागी प्रदीप खतिवडाका अनुसार ठूलो मात्रामा गेग्रानसहितको बहाब तलको खोँचमा खस्दा त्यसको प्रभाव माथिल्लो डाँडासम्मै फैलिएको देखिएको छ।
उक्त क्षेत्रमा अझै केही मात्रामा पहिरो खसिरहेको देखिए पनि सानो परिमाणमा मात्रै खसेकाले त्यसबाट तटीय क्षेत्रमा जोखिम नहुने आकलन गरिएको खतिवडाले बताए। उनका अनुसार बुढीगण्डकीमा आएको बाढी माथिल्लो क्षेत्रमा रहेका अत्याधिक गहिरा हिमतालमा केही समय थुनिएर र रोकिएर तलतिर आएको देखिन्छ। यही कारण बाढी बस्तीमा पुग्न केही समय लागेको थियो।
घटनास्थल क्षेत्रमा मोबाइल र इन्टरनेट सेवा सञ्चालनमा रहेकाले स्थानीयले एकअर्कालाई सूचना दिन सकेका थिए। यसले अन्य स्थानका मानिसलाई समेत सचेत गराउन र ज्यान जोगाउन आवश्यक समय मिलेको खतिवडाले बताए।
