युक्रेनको पूर्वी क्षेत्र डोनेत्स्कमा रुसी सेना निरन्तर पछि हटिरहेको छ । क्रेमलिन समर्थक टेलिग्राम च्यानल राइबरले बुधबार रुसी सेनाले लाइमान सहरको दक्षिणतर्फका गाउँहरू गुमाइरहेको जनाएको छ ।
रुसी सेनाले स्लोभियान्स्क र क्रामाटोर्स्क सहरमा व्यापक आक्रमण गर्न आधारका रूपमा प्रयोग गर्ने उद्देश्यले लाइमान कब्जा गर्ने प्रयास गर्दै आएको थियो । यी दुवै सहरलाई युक्रेनको किल्लाबन्द क्षेत्रका प्रमुख सहर मानिन्छन् ।
यस वर्ष युक्रेनले सञ्चालन गरेको ‘अपरेसन भिवाल्डी’ नामक जवाफी आक्रमणका क्रममा लाइमान आसपास रुसी कब्जामा रहेका १७५ वर्ग किलोमिटर (६७ वर्ग माइल) भूभाग पुन: आफ्नो नियन्त्रणमा लिएको छ ।
‘शत्रुले लाइमान क्षेत्रमा हासिल गरेका सफलतालाई स्लोभियान्स्कको पूर्वतर्फ आक्रमण विस्तार गर्न प्रयोग गरिरहेको छ । रुसी सेना आफ्नै आक्रमण अघि बढाउनुको सट्टा पहिले कब्जा गरेका स्थानको रक्षा गर्न र ती क्षेत्रमाथि पुन: नियन्त्रण कायम गर्न स्रोतसाधन खर्च गर्न बाध्य छन्,’ राइबरले लेखेको छ ।
स्लोभियान्स्कको पूर्वमा रहेको क्रिभा लुका गाउँमा महत्त्वपूर्ण भिडन्त हुनसक्ने देखिएको छ । सेभेर्स्की डोनेत्स नदीको दाहिने किनारमा अग्लो भूभागमा रहेको त्यो गाउँ रुसी नियन्त्रणमा छ । त्यहाँबाट पूर्वतर्फ थप जवाफी आक्रमण सञ्चालन गर्न सकिने सम्भावना छ ।
युक्रेनी राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले समाचार संस्था रोयटर्ससँग कुरा गर्दै अपरेसन भिवाल्डी सफल भएपनि अभियान अझै पूरा नभएको बताएका छन् ।
क्रिभा लुकासम्म पुग्न युक्रेनले त्यसको पश्चिममा रहेका बस्तीहरू पुन: कब्जा गरेको रुसी स्रोतहरूले पनि स्वीकार गरेका छन् । उनीहरूले कब्जा नगरिएका बस्तीसमेत आफ्नो नियन्त्रणमा आएको दाबी गर्ने रुसी सञ्चार रणनीतिले आक्रमणको योजना सार्वजनिक गरिदिएको आरोप लगाएका छन् ।
‘समयअगावै गरिएका घोषणाले युक्रेनलाई सहयोग पुर्याए,’ राइबरले लेखेको छ, ‘केही गाउँमा रुसी सेना पुग्नुअघि नै तिनलाई मुक्त गरिएको घोषणा गरियो । यसले शत्रुलाई त्यहाँ आफ्ना सेना जम्मा गर्ने र जवाफी आक्रमण गर्ने अवसर दियो ।’
जवाफी आक्रमण सुरु गर्नुअघि युक्रेनले लाइमान क्षेत्रमा सैन्य रिजर्भ फौज तयार पारेको थियो । त्यसको परिणाम अहिले देखिन थालेको छ ।
युक्रेनको रक्षा मन्त्रालयका अनुसार रुसी सेनासम्म गोलाबारुद र इन्धन पुग्ने आपूर्ति मार्ग अवरुद्ध पार्ने अभियानअन्तर्गत सेप्टेम्बरमा हवाई प्रतिरक्षा प्रणालीका साधन र अग्रपङ्क्तिबाट ५० किलोमिटरभन्दा टाढाका लक्ष्यमा कीर्तिमानी सङ्ख्यामा आक्रमण गरिएको थियो ।
रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले सेप्टेम्बरमा रुसले युक्रेनको १ हजार ३०० वर्ग किलोमिटर (५०० वर्ग माइल) भूभाग कब्जा गरेको दाबी गरेका थिए । उनका सैन्य अधिकारीहरूले पनि यस्तै दाबी गरेका थिए ।
तर, भूउपग्रहबाट प्राप्त स्थान पहिचान गर्न सकिने खुला स्रोतका तथ्याङ्क प्रयोग गरी भूभागमा भएको परिवर्तन निगरानी गर्ने इन्स्टिच्युट फर द स्टडी अफ वारका अनुसार रुसले सेप्टेम्बरमा वास्तवमा ८० वर्ग किलोमिटर (३० वर्ग माइल) भूभाग गुमाएको थियो ।
युक्रेनी सेनाका अनुसार सेप्टेम्बरमा रुसी सेनाको हताहती सन् २०२६ कै उच्च बिन्दुमा पुगेको थियो । उक्त महिनामा ४६ हजार २३० रुसी सैनिक मारिएका वा घाइते भएका थिए ।
युक्रेनका अनुसार तीमध्ये ३३ हजार ८७ जना अर्थात् ७० प्रतिशतभन्दा बढी सैनिक मारिएका थिए ।
युक्रेनको मानवरहित प्रणाली बलका कमान्डर रोबर्ट ब्रोभ्दीले अक्टोबरका सुरुका पाँच दिनमा रुसी सेनाको हताहती सेप्टेम्बरको सोही अवधिको तुलनामा ४० प्रतिशत बढेको बताएका छन् ।
युक्रेनी सेनाले बुधबार सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कअनुसार सन् २०२२ मा रुसले पूर्णस्तरको आक्रमण सुरु गरेयता १५ लाख ४५ हजार ९५० रुसी सैनिक मारिएका वा घाइते भएका छन् ।
रुसभित्रका ऊर्जा संरचनामा युक्रेनको आक्रमण
युक्रेनले रुसभित्र लामो दूरीबाट प्रहार गर्न सकिने हतियार प्रयोग गरेर आक्रमण जारी राखेको छ । रुसी अर्थतन्त्र र सेनालाई इन्धनको आपूर्तिबाट वञ्चित गर्ने रणनीतिअन्तर्गत अक्टोबर २ मा भोल्गोग्राद र अक्टोबर ८ मा बास्कोर्तोस्तानका तेल प्रशोधन केन्द्रमा आक्रमण गरिएको थियो ।
युक्रेनी सेनाका अनुसार रुसी तेल प्रशोधन क्षमताको ५१ प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा निष्क्रिय पारिएको छ ।
युक्रेनले समारास्थित तेल उत्पादन तथा वितरण केन्द्रमा पनि आक्रमण गरेको थियो । युक्रेनी जनरल स्टाफले उक्त केन्द्रलाई तेल प्राप्त गर्ने, भण्डारण गर्ने र विभिन्न प्रकारका तेल मिसाउने प्रमुख केन्द्रका रूपमा वर्णन गरेको छ ।
युक्रेनी सेनाका अनुसार उक्त आक्रमणमा २० हजार टन क्षमताका ११ वटा र ५० हजार टन क्षमताका तीनवटा भण्डारण ट्याङ्की ध्वस्त भएका थिए ।
युक्रेनले रुसी सैन्य केन्द्रमा पनि आक्रमण गरेको छ । बुधबार एस्ट्राखान ग्यास प्रशोधन केन्द्रमा आक्रमण गरिएको थियो । उक्त केन्द्रबाट विस्फोटक पदार्थ बनाउन प्रयोग हुने सल्फर निकालिन्छ ।
अक्टोबर ४ मा अडिगेया क्षेत्रको हवाई अड्डामा रहेका सुखोई एसयू–३५ बहुउद्देश्यीय लडाकु विमान र सुखोई एसयू–३४ लडाकु बमवर्षक विमान ध्वस्त पारिएको युक्रेनले जनाएको छ । त्यसैगरी, ब्रियान्स्कस्थित सेस्चा हवाई अड्डामा पनि आक्रमण गरिएको थियो ।
रुसले कब्जा गरेका क्षेत्रहरूमा विद्युत् आपूर्ति गर्ने संरचना ध्वस्त पार्ने उद्देश्यले युक्रेनले मध्यम दूरीका हतियार प्रयोग गरेर आक्रमण गरिरहेको छ । –अलजजीराबाट
