: अमेरिका र इरानबीचको आक्रमणमा विराम लाग्नाले द्वन्द्व समाधानतर्फ मोडिन सक्ने आशाका बीच कच्चा तेलको मूल्यमा तीव्र गिरावट आएको छ। ग्लोबल बेन्चमार्क मानिने ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य एकैपटक ९ प्रतिशतभन्दा बढीले घटेर प्रतिब्यारेल ८८ डलरभन्दा तल झरेको छ। यो गत हप्ताको तुलनामा ठूलो फेरबदल हो, जतिबेला यसको मूल्य १०० डलरभन्दा माथि पुगेको थियो।
संयुक्त राष्ट्रसंघका लागि अमेरिकी राजदूतले ‘वार्तालाई केही समय र अवसर दिनका लागि’ इरानमाथिको आक्रमण लगातार दोस्रो रात पनि रोकिएको बताएपछि यो गिरावट आएको हो। यसैको प्रतिक्रियास्वरूप इरानी सेनाका प्रवक्ताले आइतबार तेहरानले पनि यस क्षेत्रमा गरिरहेको ‘जवाफी’ आक्रमणहरू स्थगित गरेको बताएका थिए।
इरान युद्धको सुरुवातले तेलको मूल्यमा तीव्र वृद्धि गराएको थियो, किनकि यस द्वन्द्वका कारण हर्मुज जलडमरुमध्य (स्ट्रेट अफ हर्मुज) पूर्ण रूपमा बन्द हुन पुगेको थियो। यो एउटा यस्तो प्रमुख समुद्री मार्ग हो, जहाँबाट सामान्यतया संसारको करिब २० प्रतिशत तेल र तरल प्राकृतिक ग्याँस (एलएनजी) ओसारपसार हुने गर्दछ। जब जुन महिनामा इरान र अमेरिकाले सैन्य कारबाही रोक्न र जलडमरूमध्य पुनः खोल्नका लागि सहमतिपत्रमा हस्ताक्षर गरे, तब तेलको मूल्य घटेर युद्धपूर्वको अवस्था अर्थात् प्रतिब्यारेल करिब ७० डलरमा फर्किएको थियो।
यद्यपि, यसै महिनाको सुरुमा युद्धविराम भंग भएपछि विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्तिबारे पुनः चिन्ता बढेको थियो र तेलको मूल्यलाई फेरि माथि धकेलिदियो। गत हप्ता मे महिनायता पहिलो पटक यसको मूल्य प्रतिब्यारेल १०० डलर पुगेको थियो। यमनका हुथी विद्रोहीहरूले रातो सागरमा तेल ट्यांकरहरूमा आक्रमण गरेपछि थप चिन्ता बढेको थियो, जुन साउदी अरेबियाले हर्मुज जलडमरुमध्यलाई छलेर तेल निर्यात गर्न प्रयोग गर्दै आएको एक प्रमुख मार्ग थियो।
जुलाईको सुरुदेखि मूल्य द्रुत रूपमा ७० डलरभन्दा अलि बढीबाट ८० डलरभन्दा माथि पुग्यो र महिनाको अन्त्यतिर १०० डलरभन्दा अलि माथि पुगेर उच्च बिन्दुमा पुग्यो। २७ जुलाई २०२६ बिहान ११ः३० बजेको वर्तमान दर ८८.९५ डलर रहेको छ।
वेल्थ क्लबकी चिफ इन्भेस्टमेन्ट स्ट्र्याटेजिस्ट सुसाना स्ट्रिटरले भनेकी छन्, ‘यस द्वन्द्वका क्रममा आएका उतारचढावहरूलाई ध्यानमा राख्दै बजार अझै पनि सतर्क अवस्थामा रहेको छ।’
ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य ९ प्रतिशतभन्दा बढी घटेर प्रतिब्यारेल ८८ डलरभन्दा तल झरेको छ।
अमेरिका र इरानले थप आक्रमण रोक्दै वार्तालाई अवसर दिने संकेत गरेका छन्।
कच्चा तेलको मूल्यमा ठूलो गिरावट आए तापनि ‘यी मूल्यहरूमा अझै पनि ठूलो अनिश्चितता जोडिएको छ र वार्ताले दिगो समाधान दिन्छ वा दिँदैन भन्नेमा द्विविधा कायमै रहेको उनले बताइन्। अमेरिका र इरानबीचको द्वन्द्व र तेलमा यसको प्रभावले धेरै देशहरूमा पेट्रोल र डिजेलजस्ता इन्धनको मूल्य बढाएको छ। यसको असर प्रायः अन्य वस्तुहरूको मूल्यमा पनि पर्ने गर्छ, जस्तै खाद्यान्न, किनकि व्यवसायीहरूले आफूले व्यहोर्नु परेको उच्च लागत ग्राहकहरूमा सार्ने गर्छन्, जसले मुद्रास्फीतिको दरलाई बढाउन सक्छ।
उच्च मुद्रास्फीतिले मूल्यवृद्धिलाई नियन्त्रणमा राख्ने प्रयासस्वरूप केन्द्रीय बैंकहरूले ब्याजदर बढाउने सम्भावनालाई बढाउँछ। जुन महिनामा, युरोपेली केन्द्रीय बैंकले द्वन्द्वले ‘मुद्रास्फीतिको दबाब सिर्जना गरिरहेको’ उल्लेख गर्दै विगत लगभग तीन वर्षमा पहिलो पटक युरोजोनका लागि आफ्नो मुख्य ब्याजदर बढाउने निर्णय गरेको थियो। इरान युद्ध सुरु हुनुअघि बैंक अफ इंगल्यान्डले यस वर्ष ब्याजदर घटाउने अपेक्षा गरिएको थियो।यद्यपि, अब भने दर घट्ने कुनै अपेक्षा गरिएको छैन। वित्तीय बजारहरूले हाल वर्षको अन्त्यतिर ब्याजदर बढ्ने भविष्यवाणी गरिरहेका छन्।
बैंक अफ इंगल्यान्डले यसै हप्ता आफ्नो पछिल्लो ब्याजदर निर्धारण बैठक आयोजना गर्दैछ। उसले आफ्नो मुख्य दर ३.७५ प्रतिशतमा यथावत् राख्ने अपेक्षा गरिएको छ।
(बीबीसीबाट)
