: इरानसँगको अमेरिका–इजरायल युद्ध अन्त्य गर्न अहिले सम्झौता भइसकेको छ । आधिकारिक तथ्याङ्कअनुसार फेब्रुअरीदेखि सुरु भएको यस युद्धमा मध्यपूर्वभरि ७,३०० बढी मानिसको ज्यान गएको छ ।
फेब्रुअरी २८ देखि इरान र लेबनानमा मात्रै ७,३०० बढी मानिस मारिएका छन् । दुवै देशका सरकारी प्रतिवेदनअनुसार मृतकमध्ये सयौं बालबालिका र दर्जनौं स्वास्थ्यकर्मी पनि छन् । साथै क्षेत्रका अन्य देशहरूमा पनि धेरै मानिसको मृत्यु भएको छ । तर केही विश्लेषकहरूका अनुसार यी तथ्याङ्क वास्तविकभन्दा निकै कम हुन सक्छन् ।
विशेषज्ञहरूले बीबीसी भेरिफाइलाई बताएअनुसार इन्टरनेट प्रतिबन्ध, सञ्चारमाध्यममाथिको नियन्त्रण, सरकारी सेन्सरसिप तथा केही क्षेत्रमा सशस्त्र समूहहरूको उपस्थितिका कारण सही तथ्याङ्क संकलन गर्न निकै कठिन भएको छ । बेलायतस्थित च्यारिटी संस्था एक्शन अन आम्र्ड भायलेन्सका कार्यकारी निर्देशक डा. इयान ओभरटनका अनुसार युद्धग्रस्त क्षेत्रमा हताहतीको विवरण प्रायः अधुरो, ढिलो आउने वा स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि गर्न असम्भव हुन्छ । उनले भने, ‘अन्तिम मृत्यु संख्या युद्ध समाप्त भएको वर्षौपछि पनि विवादित रहन सक्छ ।’
इरान
इरानी सरकारका अनुसार अमेरिकी र इजरायली आक्रमण सुरु भएदेखि अप्रिलको मध्यसम्म कम्तीमा ३,४६८ इरानी नागरिकको मृत्यु भएको थियो, जसमा ४९९ महिला थिए । सरकारी समाचार संस्था आईआरएनएका अनुसार मृतकमध्ये १,४६० सर्वसाधारण र २,००८ सैनिक थिए । तर अमेरिकास्थित मानवअधिकार संस्था एचआरएएनएले मृत्यु संख्या अझ बढी रहेको दाबी गरेको छ । संस्थाका अनुसार कम्तीमा ३,६३६ जनाको मृत्यु भएको छ ।
मे १८ मा सार्वजनिक गरिएको प्रतिवेदनमा एचआरएएनएले १,७०१ सर्वसाधारण (जसमध्ये ३०७ बालबालिका), १,२२१ सैनिक तथा ७१४ जनाको पहिचान खुल्न नसकेको जनाएको छ । युद्धको पहिलो दिन अमेरिकी मिसाइल आक्रमणमा मीनाब शहरको एउटा विद्यालय निशाना बनेको र त्यसमा १६८ जनाको मृत्यु भएको, जसमध्ये ११० जना बालबालिका रहेको इरानले जनाएको छ । अमेरिकी सेनाले उक्त घटनाको अनुसन्धान भइरहेको बताएको छ ।
लेबनान
इरानका सर्वोच्च नेताको हत्या भएपछि मार्च २ मा हिज्बुल्लाहले इजरायलमाथि रकेट प्रहार गरेपछि युद्ध पुनः चर्किएको थियो । त्यसको जवाफमा इजरायलले दक्षिणी लेबनानमा हवाई तथा स्थल आक्रमण सुरु गर्यो । लेबनानका स्वास्थ्य अधिकारीहरूका अनुसार त्यसयता इजरायली आक्रमणमा ३,९१२ जनाको मृत्यु भएको छ, जसमा ३६६ महिला र २४७ बालबालिका छन् ।
मृतकमध्ये कति जना हिज्बुल्लाहका लडाकु थिए भन्ने स्पष्ट छैन । इजरायली प्रधानमन्त्री बिन्यामिन नेतन्याहू का अनुसार इरानसँगको युद्ध सुरु भएयता ३,००० हिज्बुल्लाह लडाकु मारिएका छन् । अप्रिल ८ मा इजरायलले गरेको ठूलो आक्रमणमा १० मिनेटभित्रै कम्तीमा ३६१ जनाको मृत्यु भएको लेबनानी अधिकारीहरूले बताएका छन् । इजरायली सेनाले भने त्यहाँ २५० हिज्बुल्लाह सदस्यलाई निशाना बनाएको दाबी गरेको थियो । संयुक्त राष्ट्रसंघका अनुसार लेबनानमा सात शान्ति सैनिक पनि मारिएका छन् ।
इजरायल
इजरायली अधिकारीहरूका अनुसार जुन १८ सम्म ६० जनाको मृत्यु भएको छ । सरकारी तथ्याङ्कअनुसार मृतकमध्ये २९ जना सर्वसाधारण र ३१ जना इजरायली सैनिक थिए । एक जनाको मृत्यु आफ्नै सेनाको ‘फ्रेन्डली फायर’ बाट भएको थियो । इजरायलले इरानमाथि आबादी भएका क्षेत्रमा क्लस्टर बम प्रयोग गरेको आरोप लगाएको छ ।
मध्यपूर्वभरि मृत्यु
अमेरिका र इजरायलको आक्रमणको जवाफमा इरानले अमेरिकी सैन्य अड्डा रहेका छिमेकी अरब देशहरूमा पनि मिसाइल र ड्रोन आक्रमण गरेको थियो । यी आक्रमणहरू साउदी अरब, संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई), कतार, कुवेत, इराक, जोर्डन, बहराइन र ओमानसम्म फैलिएका थिए । यूएईको रक्षा मन्त्रालयका अनुसार त्यहाँ १३ जनाको मृत्यु भएको थियो ।
एएफपीले संकलन गरेको तथ्याङ्कअनुसार इराकमा १०० भन्दा बढी मानिस मारिएका छन् । तीमध्ये कम्तीमा ८० जना इरान समर्थित पपुलर मोबिलाइजेसन फोर्सेजका सदस्य थिए । पेन्टागनका अनुसार मध्यपूर्वमा तैनाथ १३ अमेरिकी सैनिक पनि मारिएका छन् । तीमध्ये सात जना इरानी आक्रमणमा र छ जना इराकमा भएको इन्धन भर्ने विमान दुर्घटनामा मारिएका थिए । अन्तर्राष्ट्रिय समुद्री संगठनका अनुसार होर्मुज जलडमरूमध्य तथा अन्य क्षेत्रमा जहाजमाथि भएका आक्रमणमा १४ नाविकको मृत्यु भएको छ ।
