: रेस्टुरेन्ट र क्याफेहरूमा आजकल डिजिटल मेनुको प्रयोग निकै बढेको छ । मानिसहरूले टेबलमा राखिएको क्युआर कोड स्क्यान गरेर सिधै आफ्नो फोनमा मेनु हेर्ने गर्छन् । यो तरिका सजिलो र छिटो भए पनि जोखिमपूर्ण हुन सक्छ । रिपोर्टअनुसार एक महिलाले रेस्टुरेन्टमा क्युआर कोड स्क्यान गरेर मेनु हेरेपछि उनलाई अज्ञात नम्बरबाट लगातार फोन र म्यासेज आउन थाले । अनुसन्धान गर्दा उनको मोबाइल नम्बर रेस्टुरेन्ट स्टाफसम्म पुगेको र उनीहरूबाट दुःख दिने काम भएको पत्ता लागेको थियो ।
यो घटना सामाजिक सञ्जालमा तीव्र रूपमा भाइरल भइरहेको छ र मानिसहरूले क्युआरमा आधारित डिजिटल मेनु वास्तवमै सुरक्षित छन् कि छैनन् भन्ने प्रश्न उठाइरहेका छन् । साइबर विशेषज्ञहरूका अनुसार धेरै पटक क्युआर कोड स्क्यान गर्दा प्रयोगकर्ताले नपढीकनै अनुमति दिन्छन् वा असुरक्षित प्लेटफर्ममा आफ्नो जानकारी भर्छन् । यसरी मोबाइल नम्बर, इमेल आईडी तथा अन्य व्यक्तिगत जानकारी गलत व्यक्तिको हातमा पुग्न सक्छ। त्यसैले अहिले क्युआर कोड प्रयोग गर्दा थप सावधानी अपनाउन सुझाव दिइएको छ ।
क्युआर कोड स्क्यान गर्दा कसरी हुन्छ डेटा लिक ?
साइबर विशेषज्ञहरूका अनुसार धेरै रेस्टुरेन्टहरूले थर्ड पार्टी प्लेटफर्म प्रयोग गर्छन् । जब प्रयोगकर्ताले क्युआर कोड स्क्यान गर्छ, तब मोबाइल नम्बर, इमेल, लोकेशन, डिभाइसको जानकारी जस्ता विवरण माग्न सकिन्छ । यदि ती डेटा सुरक्षित रूपमा राखिएन भने त्यसको दुरुपयोग हुन सक्छ । केही अवस्थामा नक्कली क्युआर कोड पनि टाँसिएका हुन्छन्, जसले प्रयोगकर्तालाई फेक वेबसाइटमा पुर्याउँछ । त्यहाँबाट बैंकिङ जानकारी र व्यक्तिगत विवरण चोरी हुने जोखिम बढ्छ ।
क्युआर कोड स्क्यान गर्दा अपनाउनु पर्ने पाँच सावधानी
१. कुनै पनि क्युआर कोड स्क्यान गर्नुअघि त्यो वास्तविक देखिन्छ कि छैन जाँच गर्नुहोस् । यदि क्युआर कोडमाथि अर्को स्टिकर टाँसिएको छ वा शंकास्पद देखिन्छ भने स्क्यान नगर्नुहोस् ।
२. आवश्यक नभएसम्म कुनै वेबसाइटमा आफ्नो मोबाइल नम्बर वा इमेल नदिनुहोस् । धेरै पटक केवल मेनु हेर्नका लागि लगइन आवश्यक हुँदैन ।
३. क्युआर कोड स्क्यान गरेपछि अनौठो लिंक खुल्यो वा बारम्बार अनुमति माग्यो भने तुरुन्त वेबसाइट बन्द गर्नुहोस् ।
४. धेरै मानिसहरूले रेस्टुरेन्टमा सार्वजनिक वाइफाइ प्रयोग गर्दै क्युआर कोड स्क्यान गर्छन् । साइबर विशेषज्ञहरूका अनुसार सार्वजनिक वाइफाइमा डेटा चोरी हुने जोखिम बढी हुन्छ ।
५. केही रेस्टुरेन्ट वा क्याफेमा नक्कली क्युआर कोड राखेर फ्री कुपन वा क्यासब्याकको लोभ देखाइन्छ । स्क्यान गरेपछि प्रयोगकर्ता फेक वेबसाइटमा पुग्न सक्छन् ।
