: इरानमा युद्धका कारण मूल्यहरू तीव्र रूपमा आकासिँएको छ । अमेरिका र इजरायलसँगको युद्धका कारण अर्थतन्त्रमा गम्भीर क्षति पुग्दा लाखौं रोजगारी गुमेको र रोकिएका छन् । खाद्यान्न, औषधि, गाडी, विद्युतीय उपकरण र पेट्रोकेमिकल उत्पादनलगायतका धेरै वस्तुहरूका लागि इरानीहरूले अघिल्लो हप्ताको तुलनामा यो शनिबार धेरै बढी मूल्य तिर्नुपरेको छ ।
इरानको पूर्वाधारमा भएको बमबारी, अमेरिकी प्रतिबन्ध र नौसैनिक नाकाबन्दी, साथै तेहरानका अधिकारीहरूले लागू गरेको लगभग पूर्ण इन्टरनेट बन्द (अहिले ६४ दिन पुगेको) जस्ता कारणहरूको मिश्रणले ९० मिलियनभन्दा बढी जनसंख्या भएको देशको अर्थतन्त्रलाई गम्भीर रूपमा असर गरिरहेको छ ।
राष्ट्रिय मुद्रा रियालको मूल्य खुला बजारमा अमेरिकी डलरको तुलनामा घटेर १८ लाख ४० हजार पुगेको छ, जुन अहिलेसम्मकै न्यूनतम हो । बजार अस्थिर भएकाले मुद्रा कारोबार पनि निकै कम भएको छ ।
यस्तै अवस्था अन्य बजारहरूमा पनि देखिएको छ, जहाँ विक्रेता र ग्राहकहरू दुबै अनिश्चिततामा छन् । अवस्था अझ कति बिग्रिन सक्छ भन्ने र नयाँ सामान आउँछ कि आउँदैन चिन्ता छ । आपूर्ति घट्दा र रोकिन्दा, केही व्यापारीहरूले असाधारण रुपमा मूल्य बढाइरहेका छन्, जुन इरानले दशकौँदेखि सामना गर्दै आएको उच्च मुद्रास्फीति अवधिभन्दा पनि बढी छ ।
अमेरिकामा १,२०० डलर पर्ने २५६ जीबी आइफोन १७ प्रो म्याक्स तेहरानका केही पसलहरूमा झण्डै ५ अर्ब रियाल (२,७५० डलर) मा बिक्रीका लागि राखिएको छ, भने केहीले त बिक्री गर्नै अस्वीकार गरेका छन् । फ्रेन्च यात्रु कार प्युजो २०६, जुन अहिले इरानमै उत्पादन हुन्छ र निकै लोकप्रिय छ, यसको मूल्य ३० अर्ब रियाल (१६,५०० डलर) पुगेको छ । आयातित गाडीहरू झन् दुर्लभ भएका छन् र तिनीहरूको मूल्य छिमेकी बजारहरू (जस्तै यूएई) भन्दा पाँच गुणासम्म महँगो देखिएको छ ।
राज्य टेलिभिजनले शुक्रबार कार बजारमा ‘दैनिक’ मूल्यवृद्धि भइरहेको पुष्टि गरेको छ । तर यसका लागि मुद्रास्फीतिसँग सम्बन्धित मनोवैज्ञानिक कारणहरू र फाइदा कमाउन खोज्ने व्यापारीहरूले फैलाएका ‘नक्कली मूल्य’ लाई दोष दिएको छ । हाल इरानमा मासिक न्यूनतम तलब १७ करोड रियाल (९२ डलरभन्दा कम) छ, जुन मार्च २१ बाट सुरु भएको नयाँ वर्षका लागि करिब ६० प्रतिशत बढाइएको हो । सरकारले खाद्यान्न र अत्यावश्यक वस्तुहरूका लागि प्रतिव्यक्ति मासिक करिब १० डलर बराबरको अनुदान पनि दिइरहेको छ ।
