कल्पना गर्नुहोस्, एकजना अभिनेता एउटा फिल्मका लागि ५० करोड भारु पारिश्रमिक लिन्छ । तर, ती फिल्महरू लगातार असफल भइरहेका छन् ।
यस्तो अवस्थामा निर्माताले नयाँ प्रस्ताव ल्याउँछ- ५० करोडकै पारिश्रमिक कायम रहन्छ, तर त्यसको आधा मात्र अग्रिम दिइन्छ । बाँकी आधा भुक्तानी फिल्मको सफलतामा निर्भर हुन्छ । यसपछि अभिनेता असहज हुन्छ । अब उसको आम्दानी पूर्ण रूपमा सुरक्षित रहँदैन, र फिल्म सफल बनाउन अभिनय मात्र होइन, अन्य पक्षमा पनि सक्रिय हुनुपर्ने हुन्छ ।
यो कल्पना जस्तो लागे पनि अहिले तमिल फिल्म उद्योगमा यस्तै अवस्था देखिएको छ । वर्षौंदेखि आम्दानी साझेदारीको विषय उठ्दै आएको भए पनि कलाकारले यसलाई बेवास्ता गर्दै आएका थिए । अहिले भने निर्माताले कडा कदम चाल्ने निर्णय गरेका छन् । मे २ का लागि प्रतीकात्मक हड्ताल घोषणा गरिएको छ, र कलाकार वार्तामा नआए अनिश्चितकालीन रूपमा काम रोकिने चेतावनी दिइएको छ ।
विवादको कारण के हो ?
पछिल्ला दुई वर्षदेखि कलिउडका निर्माताले, तेलुगु र बलिउड उद्योगझैं, आम्दानी साझेदारीको मोडेल लागू गर्न खोजिरहेका छन् । यसमा कलाकार र प्राविधिकले निश्चित पारिश्रमिक नलिई फिल्मको आम्दानीबाट हिस्सा लिने व्यवस्था हुन्छ । उदाहरणका लागि, फिल्मले कमाएको प्रत्येक १०० रुपैयाँमध्ये ३० रुपैयाँ कलाकारले लिने ।
निर्माता धनञ्जयनले भनेका छन्, ‘आमिर खानले पारिश्रमिक नलिएर आम्दानीबाट हिस्सा लिने अभ्यास सुरु गरेपछि उद्योगमा यसबारे बहस सुरु भयो । अहिले अक्षय कुमार र अजय देवगन जस्ता कलाकारले पनि विस्तारै अपनाइरहेका छन् । २० करोडभन्दा बढी पारिश्रमिक लिने तमिल कलाकारले पनि यो मोडेल विचार गर्नुपर्छ ।’
पहिले कलाकार पारदर्शिताको अभावका कारण तयार थिएनन् । निर्माताले विभिन्न स्रोतबाट उच्च ब्याजमा ऋण लिएर फिल्म बनाउँथे, जसले वास्तविक नाफा कति भयो भन्ने स्पष्ट हुँदैनथ्यो ।
धनञ्जयन भन्छन्, ‘पाँच वर्षअघि त्यो चिन्ता जायज थियो । अहिले सबै कारोबार डिजिटल र ट्रेस गर्न मिल्ने भएको छ । स्याटेलाइट, डिजिटल र वितरण अधिकारहरू व्यवस्थित छन् । तर पनि कलाकारहरू तयार छैनन् ।’
निश्चित पारिश्रमिकको बोझ
निर्माताका अनुसार अहिलेको प्रणाली टिकाउ छैन ।
धनञ्जयन भन्छन्, ‘धेरै ठूला फिल्म असफल भइरहेका छन् । सन् २०२४ केही हदसम्म ठीक थियो, तर २०२५ निकै खराब रह्यो । यति हुँदाहुँदै पनि कलाकारले ठूलो रकम सुरक्षित रूपमा लिइरहेका छन् । यस्तो अवस्थामा निर्माता कसरी बाँच्ने ?’
ओटीटी सम्झौता घट्दै जानु र आम्दानी कम हुँदै जाँदा जोखिम समान रूपमा बाँड्नुपर्ने उनीहरूको तर्क छ ।
हड्तालको चेतावनी
मे २ देखि तमिलनाडुमा फिल्म छायांकन रोकिने सम्भावना छ । कलाकार संगठन नडिगर संगमले असन्तुष्टि जनाएको छ, तर निर्माता पक्ष आफ्नो अडानमा अडिग छ ।
धनञ्जयन भन्छन्, ‘यदि निर्माता घाटामा छन् भने सबैले पीडा बाँड्नुपर्छ । पारिश्रमिक लिनेहरूको मात्र कुरा गर्नु हुँदैन, दिनेहरूको अवस्था पनि हेर्नुपर्छ ।” उनले वार्ता नभए हड्ताल अनिश्चितकालीन हुनसक्ने बताए ।
‘पाराशक्ति’ उदाहरण
हालैको एक तमिल फिल्मले यो बहसलाई थप चर्काएको छ । पाराशक्तिले बक्सअफिसमा अपेक्षित प्रदर्शन गर्न सकेन, तर निर्माता भने घाटाबाट जोगिए ।
यसका लागि अभिनेता सिवकार्तिकेयन लाई ५० करोड सट्टा २५ करोड मात्र अग्रिम दिइयो र बाँकी नाफामा हिस्सा दिने सम्झौता गरियो । अन्य कलाकारसँग पनि यस्तै व्यवस्था गरियो ।
निर्माता आकाश भास्करनले यो मोडेल अपनाउँदा फिल्म १०० करोडको बजेटमै सकियो । यदि पूरा पारिश्रमिक अग्रिम दिएको भए करिब ४० करोड घाटा हुने अवस्था थियो । डिजिटल र स्याटेलाइट अधिकारबाट आएको आम्दानीले अन्ततः खर्च बराबर भएको छ ।
तर कलाकारका लागि भने यस्तो सम्झौताले अपेक्षित आम्दानी घट्ने जोखिम देखाएको छ ।
आम्दानी साझेदारी भर्सेस नाफा साझेदारी
विशेषज्ञका अनुसार नाफा साझेदारीमा खर्च बढाएर नाफा घटाएको देखाउन सकिने जोखिम हुन्छ । तर आम्दानी साझेदारीमा फिल्मले कमाएको हरेक स्रोतबाट निश्चित प्रतिशत पाइन्छ, जसले पारदर्शिता सुनिश्चित गर्छ ।
तेलुगु उद्योगका स्टारहरू अल्लु अर्जुन, राम चरण र विजय देवरकोंडाले यस मोडेल अपनाइसकेका छन्।
चिरञ्जीवीले पनि आफ्नो पारिश्रमिक घटाएर फिल्मको बजेट सन्तुलनमा राखेका छन् । उनले सह-कलाकारलाई समेट्नका लागि आफ्नो शुल्क समायोजन गरेका उदाहरण पनि छन् ।
व्यापार विश्लेषक रमेश बाला भन्छन्, ‘१०० फिल्ममध्ये मुस्किलले १० सफल हुन्छन् । ओटीटी सम्झौता घटिरहेका छन् । यस्तो अवस्थामा निर्माता बाँच्नकै लागि आम्दानी साझेदारीतर्फ जान बाध्य छन् ।’
लामो समयदेखि ठूलो अग्रिम पारिश्रमिक लिँदै आएका कलाकारका लागि यो परिवर्तन सहज छैन ।
अब के हुन्छ ?
हड्ताल नजिकिँदै गर्दा तमिल फिल्म उद्योग एउटा संवेदनशील मोडमा पुगेको छ । कलाकारले जोखिम बाँड्ने कि उद्योग लामो समयसम्म ठप्प हुने ? यसको जवाफ मे २ पछि स्पष्ट हुन सक्छ । यसको प्रभाव भने आगामी वर्षहरूमा कलिउडको व्यवसायिक ढाँचामै देखिन सक्छ ।
इन्डियन एक्सप्रेसबाट ।
