— अमेरिकाको लस एन्जलस सुपेरियर अदालतको जुरीले ठूला सामाजिक सञ्जाल कम्पनी मेटा र युट्युबलाई सामाजिक सञ्जालको लतसम्बन्धी मुद्दामा दोषी ठहर गरेका छन् । पिडितलाई ६ मिलियन (६० लाख) अमेरिकी डलर क्षतिपूर्ति तिर्न प्लाटफर्मद्वयलाई आदेशसमेत दिएको छ । बुधबार आएको उक्त फैसलामा दुवै कम्पनीले आफ्ना प्लाटफर्मको डिजाइनमार्फत प्रयोगकर्तालाई जोखिममा पारेको र पर्याप्त चेतावनी नदिएको ठहर गरिएको हो ।
यस्तो मुद्दामा पहिलोपटक भएको जुरी ट्रायलले उक्त जरिवानामध्ये मेटाले ७० प्रतिशत र युट्युबले ३० प्रतिशत रकम तिर्नुपर्ने ठहर गर्दै ‘कम्पनीहरूको लापरबाही पीडितलाई हानि पुर्याउने प्रमुख कारक भएको’ निष्कर्ष निकालेको रोयटर्सले जनाएको छ ।
कम्पनीहरूविरूद्ध मुद्दा दायर गरेकी २० वर्षीया युवती, केलीले बाल्यकालमै युट्युब र इन्स्टाग्राम प्रयोग गर्न थालेपछि आफूमा डिप्रेसन र चिन्ताजस्ता समस्या बढेको दाबी गरेकी थिइन् । असीमित स्क्रोल र अटो-प्लेजस्ता फिचरले प्रयोगकर्तालाई लामो समयसम्म बाँधेर राख्नेगरी जानजान डिजाइन गरिएको पिडित युवतीका वकिलहरूले तर्क गरेका थिए । यसै मुद्दामा प्रतिवादी बनाइएका अन्य सामाजिक सञ्जाल कम्पनी टिकटक र स्न्यापच्याटले भने अदालतबाहिरै क्षतिपूर्तिको मिलापत्र गरेका थिए ।
सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरूले फैसलाको सम्मान गर्ने तर त्यसविरुद्ध पुनरावेदन गर्ने बताएका छन् । मेटाले प्रयोगकर्ताको मानसिक स्वास्थ्य विभिन्न कारणले प्रभावित हुने तर्क गर्दै आफ्ना सुरक्षा उपायहरू बलियो रहेको उल्लेख गरेको छ । युट्युबले पनि आफ्ना प्लाटफर्म हानिकारक नभएको दाबी गरेको छ । यस मुद्दामा बयान दिन मेटाका प्रमुख मार्क जकरबर्ग र इन्स्टाग्रामका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत एडम मोसेरी आफैँ अदालतमा उपस्थित भएका थिए । रोयटर्सका विश्लेषकहरूले यो निर्णयलाई ठूला प्रविधि कम्पनीहरूका लागि दुर्लभ कानुनी झट्का मानेका छन् । दुई ठूला कम्पनी विरुद्धको यस्तो फैसला प्रविधि उद्योगमा बढ्दो नियामकीय दबाबको संकेत भएको उनीहरूको मत छ । बीबीसीकी प्रविधि पत्रकार रेगन हेरिसले यसलाई ऐतिहासिक बताएकी छन् । 'आगामी जुनमा अर्को संघीय मुद्दामा सुनुवाइ हुँदै छ, आजको फैसला त सानो अंश मात्रै हो,' उनले भनेकी छन् ।
यो निर्णयले यस्तै प्रकृतिका हजारौँ समान मुद्दाहरूमा प्रभाव पार्ने अपेक्षा गरिएको छ । सामाजिक सञ्जालको लत र यसले पारेको नकारात्मक प्रभावबारे अमेरिकाको क्यालिफोर्निया राज्यमा मात्रै १६ सयभन्दा बढी उजुरीहरू दर्ता गरिएका छन् । संघीय अदालतहरूमा मेटालगायत कम्पनीहरू विरूद्ध २४ सयभन्दा बढी मुद्दा परेका छन् । युरोपका फ्रान्स, ईटाली, बेलायत, स्पेनलगायत युरोपेली संघमा पनि सामाजिक सञ्जालको नकारात्मक प्रभावसँगै बालबालिकाहरूमा पर्ने मनोवैज्ञानिक असरहरूबारे उजुरीहरू पर्न शुरू भएका छन् ।
यसै क्रममा मंगलबार मात्रै अमेरिकाको न्यु मेक्सिकोको जुरी ट्रायलले पनि मेटालाई आफ्ना प्लाटफर्ममा बालबालिकाहरूलाई संरक्षण गर्न असफल भएको भन्दै ३७५ मिलियन अमेरिकी डलर बराबरको जरिवाना तिर्न आदेश दिएको थियो । लस एन्जलस र न्यु मेक्सिकोका अदालतका यी निर्णयले ठूला प्रविधि कम्पनीलाई दीर्घकालीन कानुनी र आर्थिक जोखिममा पार्न सक्ने र भविष्यमा कडा नियमनको बाटो खोल्न सक्ने वाशिङ्टन पोस्टको ठहर छ ।
