— अरनिको राजमार्गअन्तर्गत सूर्यविनायक–धुलिखेल सडक विस्तारमा माग गरेअनुसार अझै बजेट उपलब्ध हुन सकेको छैन । दुई जिल्ला भक्तपुर र काभ्रे जोड्ने १५.८ किलोमिटर सडक विस्तारमा चालु आर्थिक वर्षमा विनियोजन भएको बजेट अपुग भएको हो ।

चालु आर्थिक वर्षमा आयोजनाले ३ अर्ब रुपैयाँ माग गरेको थियो । तर सडक र पुल निर्माणका लागि ७० करोड रुपैयाँ मात्र विनियोजन भएको थियो, जसमा ६० करोड सडक विस्तारमा र १० करोड पुल निर्माणका लागि छुट्याइएको थियो । उक्त रकम अपुग भएर निर्माणकै क्रममा थप १५ करोड रुपैयाँ पाए पनि त्यो पनि सकिइसकेको सूर्यविनायक–धुलिखेल सडक आयोजनाका प्रमुख विजयकुमार महतोले बताए ।

‘रफ्तारमा काम भइरहेको छ, तर पर्याप्त बजेट छैन,’ महतोले भने, ‘बजेट अभावले काम नै रोकिसकेको छैन, माग गरेअनुसार बजेट नआए काम प्रभावित बन्ने जोखिम धेरै छ ।’ समयमै बजेट उपलब्ध गर्न माग गरिरहेको उनको भनाइ छ । ‘चालु आर्थिक वर्षमा अब कम्तीमा एक अर्ब चाहिन्छ,’ उनले भने, ‘दुवै खण्डमा नाली बनाउने काम सकिने चरणमा छ, ठेक्का भएको एउटा खण्डमा कालोपत्र भइरहेको र अर्को खण्डमा सुरु गर्ने तयारी छ ।’ बेस र सबबेस राखेर कालोपत्र गर्ने तयारी भइरहेको उनको भनाइ छ । यही सडक भएर सवारीसाधन बीपी राजमार्ग हुँदै पूर्वी पहाड र तराईका जिल्ला पुग्ने गरेका छन् ।

‘तत्काललाई ६० करोड रुपैयाँ माग गरिएको हो, सडक विभागले २० करोड रुपैयाँ रकमान्तरका लागि सिफारिस गरेर अर्थ मन्त्रालयमा पठाएको छ,’ महतोले भने, ‘तर अहिलेसम्म खातामा पैसा आइसकेको छैन ।’ यो सडकलाई दुई खण्डमा विभाजन गरेर ठेक्का गरिएको छ । रकमान्तर माग गरेर अर्थमा पठाइसकिएको सडक विभागका महानिर्देशक विजय जैसीले जनाए । ‘काम भइरहेका आयोजनाको बजेट रोक्न भएन,’ उनले भने, ‘यस खण्डमा राम्रो काम भइरहेको छ, बजेट अभाव नभए कामको गति बढ्ने थियो ।’

सडक विभागबाट २० करोड रुपैयाँ माग भई आएकाले जुन उपलब्ध गराउने प्रक्रियामा रहेको अर्थ मन्त्रालयका सहसचिव एवं प्रवक्ता टंकप्रसाद पाण्डेयले बताए । ‘सूर्यविनायक–धुलिखेल सडक विस्तारका लागि बजेट माग भई आएको छ,’ उनले भने, ‘जुन प्रक्रियामा रहेकाले एक/दुई दिनभित्र उपलब्ध हुन्छ ।’

दुई खण्डमध्ये एउटा खण्ड हो, सूर्यविनायक–साँगा । यो खण्डको दूरी ७.५ किमि छ । यस खण्डको ठेक्का आशिष–कुमार श्रेष्ठ–बन्धन भगवती जेभीले २४ पुस २०७९ मा लिएको हो । जसको ठेक्का रकम ३ अर्ब ८८ करोड ९३ लाख रुपैयाँ रहेकामा प्रगति ४८ प्रतिशत छ । यस खण्डमा कालोपत्र भइनसकेको र दुई किमिमा कालोपत्र गर्ने तयारी हुँदै छ । अहिले सूर्यविनायकदेखि जगातीसम्म कालोपत्र गर्न लागिएको हो ।

‘अबको ८/१० दिनभित्र यस खण्डमा कालोपत्रको काम सुरु हुन्छ,’ पाण्डेयले भने, ‘साँगा खण्डमा १ किमि अन्डरपास बनिरहेको छ, यसको काम ६० प्रतिशत सकिसकेको छ,’ प्रमुख महतोले भने, ‘आउने बर्खाअघि नै अन्डरपासबाट सवारीसाधन आउजाउ गर्न पाउनेछन् ।’ म्याद गत २७ पुसमा सकिएर २९ फागुन २०८३ सम्म थप गरिएको छ ।

काम भइरहेको अर्को खण्ड हो, साँगा–धुलिखेल । यस खण्डको दूरी ८.३ किमि र निर्माण प्रगति ६८ प्रतिशत छ । साढे दुई किमि सडक कालोपत्र भइसकेको छ । ३ किमि ६ लेन सडक कालोपत्र भएको आयोजनाले जनायो । यस खण्डको ठेक्का लामा कन्स्ट्रक्सनले २७ मंसिर २०७९ मा ४ अर्ब ५ करोड ६४ लाख रुपैयाँमा लिएको हो । म्याद गत २७ मंसिरमा सकिसकेको र अहिले २३ मंसिर २०८३ सम्म थप गरिएको छ । अहिलेसम्म समग्र आयोजनाको निर्माण प्रगति ५६ प्रतिशत छ ।

यस सडक खण्डमा पर्ने तीन वटा पुलको भने छुट्टै ठेक्का गरिएको छ । पुलको ठेक्का हिमदुङ एन्ड थोकर–रामजानकी जेभीले लिएका छन् । सडक निर्माण आधाभन्दा बढी सकिँदा पुल निर्माणले भने अझै गति लिन सकेको छैन । तीन वटा पुलको एउटै प्याकेजमा ठेक्का गरिएको आयोजनाले जनायो ।

दुई पुलको बल्ल निर्माण गर्ने सुरसार गरिँदै छ । एउटा पुलको मात्र काम भइरहेको छ । ठेक्का डिजाइन एन्ड बिल्ड प्रविधिमा भएको हो । ६ चैत २०७९ मा गरिएको सम्झौताअनुसार ५ असोज २०८२ भित्र पुल निर्माण सकिसक्नुपर्ने हो । भ्याटसहित तीनवटा पुलको ठेक्का रकम ५७ करोड ५० लाख रुपैयाँ छ । सम्झौता अवधिमा काम नसकिएपछि अहिले ५ मंसिर २०८३ सम्म म्याद थप गरिएको छ ।

जगाती पुल भक्तपुर र पुण्यमाता तथा महादेव खोला पुल काभ्रेमा पर्छन् । महादेव खोला पुलमा काम भइरहेको र निर्माण प्रगति १२ प्रतिशत छ । पुण्यमाता र जगाती पुलको सुरुको डिजाइनमा पुनर्विचार गरेर बल्ल निर्माण थाल्न लागिएको आयोजनाले जनायो । अहिले निर्माण सामग्री झारेर काम सुरु गर्न लागिएको आयोजना प्रमुख महतोको भनाइ छ । महादेव खोलामा भने धमाधम काम भइरहेको छ ।

आयोजनामा अर्को समस्या विद्युत्का पोल सार्नेको छ । ‘सूर्यविनायक–साँखु खण्डमा ६० वटा र साँखु–धुलिखेल खण्डमा ४० वटा पोल सार्न बाँकी छ, जसले गर्दा काममा ढिलाइ भइरहेको छ,’ महतोले भने, ‘नेपाल विद्युत् प्राधिकरणमार्फत ठेक्का भएर पोल सार्ने काम गरिएको हो, एउटै व्यवसायीले धेरैतिर ठेक्का लिँदा सार्न ढिलाइ भइरहेको छ ।’ उनका अनुसार चालु आर्थिक वर्षमा १ अर्ब बजेट उपलब्ध भए समग्र निर्माण प्रगति ७० प्रतिशतभन्दा बढी पुग्नेछ ।