। झन्डै ३ अर्ब रुपैयाँ खर्चिएर निर्माण सम्पन्न भएको ललितपुर भैँसेपाटीस्थित मन्त्री निवास परिसर अहिले पनि खण्डहर प्राय: छ ।
संघीय मन्त्री, राष्ट्रिय सभा अध्यक्ष, उपाध्यक्ष र प्रतिनिधिसभा उपसभामुख निवास समेत रहेको यो परिसरमा मन्त्रीहरू बस्न थालेको एक वर्षमात्र भएको थियो । २३ र २४ भदौको जेनजी आन्दोलनको तारो बनेको यो परिसरका २७ ब्लकमध्ये २६ ब्लकमा आगजनी र तोडफोड भयो ।
रक्षामन्त्री निवास बनाइएको एकमात्र भवनमा सामान्य क्षति भएको थियो । सोही भवन मर्मत र रङरोगन सम्पन्न भएपछि अहिले मन्त्री माधवप्रसाद चौलागाईं बसिरहेका छन् ।
सहरी विकास मन्त्रालय मातहत संघीय सचिवालय निर्माण तथा व्यवस्थापन कार्यालयका प्रमुख चक्रवर्ती कण्ठका अनुसार यसबाहेक ११ ब्लक पुनर्निर्माण गर्न ठेक्का प्रक्रिया अगाडि बढेको छ । ११ ब्लकको काम असार मसान्त भित्रै सक्ने गरी ठेक्का दिने तयारी छ ।
कण्ठका अनुसार चालु आर्थिक वर्षभित्र ११ ब्लकको काम सकेर भवन प्रयोग गर्न योग्य बनाउने लक्ष्य छ । तर, नयाँ सरकार गठन भई नयाँ मन्त्रीहरू भने आगामी साता भित्रै आउनेछन् । त्यो अवस्थामा भने वैकल्पिक व्यवस्थापन गरिने उनी बताउँछन् ।
‘सर्वप्रथम कति सदस्यीय मन्त्रीमण्डल बन्छ, मन्त्रीज्यू कति जना हुनुहुन्छ, सोही अनुसार योजना बनाउनुपर्ने हुन्छ,’ कण्ठले अनलाइनखबरसँग भने, ‘निवास व्यवस्थापनको काम त्यसपछि गर्छौं ।’
उनका अनुसार काठमाडौंमा घर भएका मन्त्री भए निजी निवासमै सरकारले दिने सुविधा (सुरक्षा लगायत) उपलब्ध गराउने एउटा विकल्पमा छलफल भइरहेको छ । दोस्रो विकल्प घर भाडामा लिनु हो ।
भाडामा घर लिँदा समेत विभिन्न विकल्प रहेको उनको भनाइ छ । छुट्टाछुट्टै घर भाडामा लिने वा सामूहिक आवास नै भाडामा लिएर सरकारी सुविधा उपलब्ध गराउने भन्नेमा समेत छलफल भइरहेको उनले बताए । यद्दपि, यो निर्णय कार्यालय एक्लैले भने नलिने उनको भनाइ छ ।
‘उच्चस्तरीय निर्णय कुर्छौं, जे निर्देशन आउँछ, सोही अनुसार हामी व्यवस्थापनका लागि तयार छौं,’ उनले भने । ११ ब्लकको काम अगाडि बढेसँगै बाँकी ब्लक पुनर्निर्माणको काम समेत अगाडि बढाउने मन्त्रालयको तयारी छ ।
२३ र २४ भदौको आन्दोलनमा भएको क्षति मूल्यांकन गर्न गठन भएको सार्वजनिक सम्पत्ति, भौतिक संरचना तथा निजी प्रतिष्ठानको क्षतिको मूल्यांकन र सार्वजनिक संरचनाको पुनर्निर्माणको योजना तयार गर्न गठित समितिले तयार पारेको प्रतिवेदन अनुसार कुल ८४ अर्ब ४५ करोड ७७ लाख बराबर क्षति भएको थियो । जुन कुल गार्हस्थ उत्पादन (जीडीपी) को १.३८ प्रतिशत र चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को बजेटको ४.३० प्रतिशत बराबर हो ।
यसमध्ये मन्त्री निवासका पहिलो ११ ब्लक पुनर्निर्माणमा मात्र ११ करोडभन्दा माथि लागत लाग्ने अनुमान सहरी विकास मन्त्रालयले गरेको छ ।
मन्त्री निवास शिलान्यास १३ असोज २०७६ मा तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले गरेका थिए । २०८१ भदौसम्म अघिल्लो मन्त्रीमण्डलका धेरै सदस्य यो निवासमा सरिसकेका थिए । यसअघि पुल्चोकमा रहेको मन्त्री निवास अहिले न्यायाधीश निवासमा परिणत गरिएको छ ।
निर्माण चरणमै छ संसद् भवन
२३ र २४ भदौको जेनजी आन्दोलनको निशानामा परेको नयाँ बानेश्वरस्थित संसद् भवन जलेर ध्वस्त अवस्थामा छ । विकल्पमा सिंहदरबारमा नयाँ संसद् भवन बनिरहेको छ । सरकारले १ असोज २०७६ मा शिलान्यास गरेको यो भवन निर्माण थालिएको ६ वर्षसम्म पनि पूरा नहुँदा नयाँ सांसद कहाँ र कसरी बस्ने भन्ने अन्योल छ ।
मन्त्रालयका अनुसार अहिले कामलाई तीव्रता दिइएको छ । नयाँ संसद् बैठक बस्ने मिति तय भइसकेको छैन । तर, निर्माण व्यवसायीले व्यापक कामदार खटाएर काम गरिरहेका कारण कम्तीमा नयाँ भवनबाटै बैठक सञ्चालन हुने आशामा संसद् सचिवालय छ ।
यस भवनमा ७ सय सिट क्षमताको प्रतिनिधिसभा बैठक कक्ष बन्दै छ । सभा हल ४ सय र बाल्कोनीमा ३ सय सिट क्षमता छ । राष्ट्रिय सभाको बाल्कोनीमा २ सय ९० सिट क्षमता छ । ३ सय ५० सिट अट्ने संयुक्त लबी छ । साना–ठूला गरी १० वटा राजनीतिक दलका लागि संसदीय दलको कार्यालय र बैठक कक्ष बनाइएको छ ।
प्रधानमन्त्री, सभामुख, राष्ट्रिय सभा अध्यक्ष, दलका प्रमुख सचेतक लगायतलाई अतिविशिष्ट कक्ष तयार गरिएको छ । हरेक कार्यकक्षमा २५ सिटको बैठक हलको व्यवस्था गरिएको छ ।
संघीय संसद् परिसरमा पुस्तकालय र क्यान्टिन हुनेछ । नयाँ संसद् भवन क्षेत्रभित्र बगैँचा र सानो चौर रहने छ । प्रेस र छपाइ भवन सहित ७ सय सवारीसाधन पार्किङ गर्न मिल्ने पूर्वाधार सहित सुरक्षाकर्मी भवन बनेका छन् । संसद् परिसरमा पानीको फोहोरासहित हरियाली खुला क्षेत्र हुनेछ ।
