— प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा करिब ८५ प्रतिशत उम्मेदवारको जमानत जफत भएको छ । प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ ३ हजार ४ सय ६ उम्मेदवार रहेकामा २ हजार ८ सय ८५ ले १० प्रतिशतभन्दा कम ल्याएका कारण जमानत नजोगिएको हो ।
उम्मेदवारले आफ्नो क्षेत्रमा खसेको कुल सदर मतको १० प्रतिशतभन्दा बढी मत प्राप्त गरे मात्र जमानत रकम फिर्ता हुने कानुनी व्यवस्था छ । १० प्रतिशतभन्दा कम मत ल्याउने उम्मेदवारको धरौटी भने राज्यको ढुकुटीमा जम्मा हुन्छ ।
निर्वाचन आयोगका सूचना अधिकारी सुमन घिमिरेका अनुसार १० प्रतिशत मत नल्याउनेमा ठूला राजनीतिक दलका उम्मेदवारसमेत छन् । आयोगको वेबसाइटमा प्रविष्ट अन्तिम परिणामअनुसार सबैभन्दा धेरै स्वतन्त्र उम्मेदवारको जमानत जफत भएको छ । स्वतन्त्र रूपमा चुनाव लडेका १ हजार १ सय ४१ उम्मेदवारले १० प्रतिशतभन्दा कम मत ल्याएका छन् ।
आयोगका अनुसार अघिल्लो प्रतिनिधिसभाको सबैभन्दा ठूलो दल कांग्रेसका १७ उम्मेदवारको जमानत यस पटक जफत भएको छ । कांग्रेसका सरिता प्रसाईं (झापा–२), राजेन्द्रकुमार घिमिरे (झापा–३), सुजेन्द्र तामाङ (सुनसरी–१) लगायतको धरौटी फिर्ता नहुने भएको हो । १० प्रतिशत मत कटाउने कांग्रेसका अन्य उम्मेदवार सप्तरी, सिरहा, महोत्तरी, सर्लाही, काठमाडौं, भक्तपुर, चितवन र रूपन्देहीका छन् ।
एमालेका ५० उम्मेदवारको जमानत जफत भएको छ । जमानत जफत हुनेमा एमालेका पूर्ववरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेलसमेत परेका छन् । पोखरेलले काठमाडौं–५ बाट उम्मेदवारी दिएका थिए । उनले ५० हजार २ सय ३ कुल सदर मतमध्ये ४ हजार ७ सय १ मत मात्रै प्राप्त गरे ।
नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (नेकपा) का ९९ उम्मेदवारको जमानत जफत भएको आयोगको तथ्यांक छ । नेकपाले बागलुङ–१ मा जनमोर्चालाई समर्थन गर्दै प्रत्यक्षतर्फ १ सय ६४ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवारी दिएको थियो ।
प्रत्यक्षमा १ सय २५ सिट जितेको र समानुपातिकमा मुलुकभरबाट करिब ४८ प्रतिशत मत पाएको रास्वपाका पनि १४ उम्मेदवारले १० प्रतिशत मत ल्याउन सकेनन् । ताप्लेजुङमा उम्मेदवार बनेका वीरेन्द्र श्रेष्ठले ४ हजार १ सय ५५ मत (९.७ प्रतिशत) र पाँचथरमा महेन्द्रविक्रम थाम्सुहाङले ४ हजार १ सय ९७ मत (६.३ प्रतिशत) प्राप्त गरे ।
कर्णालीका जिल्लाहरूमा रास्वपाका उम्मेदवारहरूको मत झन् कम देखिएको छ । उदाहरणका लागि डोल्पा–१ बाट उम्मेदवार बनेका देवसिंह ऐडीले १ सय ८१ मत (१.२ प्रतिशत) मात्रै प्राप्त गरेका छन् । मुगु, जुम्ला, कालिकोट, हुम्ला, जाजरकोट, अछाम र रुकुम पश्चिमका उम्मेदवारहरूले पनि १० प्रतिशत मत ल्याउन सकेनन् ।
प्रत्यक्षतर्फ तीन सिट जितेको हर्क साम्पाङ नेतृत्वको श्रम संस्कृति पार्टीका ९३ उम्मेदवारको जमानत जफत भएको छ । कुलमान घिसिङ नेतृत्वको उज्यालो नेपाल पार्टीका १ सय ३ उम्मेदवारको धरौटी फिर्ता नहुने भएको छ । यस पार्टीबाट प्रत्यक्षतर्फ एक जना पनि निर्वाचित हुन सकेनन् ।
राप्रपाका १ सय ५९ उम्मेदवारको जमानत जफत भएको छ । राप्रपाबाट जुम्लामा ज्ञानेन्द्रबहादुर शाही मात्रै निर्वाचित भए । उपेन्द्र यादव नेतृत्वको जनता समाजवादी पार्टी नेपालका ८३ उम्मेदवारको जमानत जोगिएन ।
२०७९ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा जमानत जफत हुने उम्मेदवारको संख्या ठूला दलमा निकै कम थियो । त्यसबेला एमाले, कांग्रेस र तत्कालीन एकीकृत समाजवादीका एक/एक उम्मेदवारको मात्र जमानत जफत भएको थियो । तत्कालीन माओवादीका २, जनमत पार्टीका ३८, रास्वपाका ८२, राप्रपाका १ सय १४, लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टीका ४३, जनता समाजवादी पार्टीका ६२ र नागरिक उन्मुक्ति पार्टीका २० उम्मेदवारको धरौटी फिर्ता भएको थिएन ।
यसपालि निर्वाचनमा १४ उम्मेदवारले एक मत पनि प्राप्त गर्न सकेनन् । एक मत पनि नपाउनेमा काठमाडौं–१ बाट नेपाल जनसेवा पार्टीका अर्जुनबहादुर शाहीबाहेक सबै स्वतन्त्र उम्मेदवार हुन् ।
धनुषा–३ मा कृष्णकुमार साह, मात्रिकाप्रसाद दास र सीतादेवी साह, धादिङ–१ मा कृष्णप्रसाद अधिकारी, ललितपुर–१ मा देवेन्द्र सिंह, रौतहट–४ मा कुसुम खातुन, गुल्मी–१ मा प्रेमप्रसाद श्रेष्ठ र विमल ज्ञवाली, रूपन्देही–२ मा टीकाबहादुर क्षेत्री, दिलीपकुमार सुनार, बालकृष्ण ज्ञवाली, विमला भट्टराई र विष्णुप्रसाद बस्यालले एक मत पनि पाएनन् ।
३६ उम्मेदवारले एक मत प्राप्त गरेका छन् । उनीहरूमध्ये काठमाडौं–३ बाट मितेरी पार्टी नेपालका ६८ वर्षीय जितबहादुर तामाङबाहेक सबै स्वतन्त्र उम्मेदवार रहेका छन् । एक मत प्राप्त गर्ने उम्मेदवारहरू सिरहा, महोत्तरी, सर्लाही, धादिङ, काठमाडौं, भक्तपुर, ललितपुर, मकवानपुर, रौतहट, बारा, पर्सा, गुल्मी, रूपन्देही, कपिलवस्तु र दाङका विभिन्न निर्वाचन क्षेत्रका हुन् ।
यस पटकको निर्वाचनमा उम्मेदवारी धेरै भए पनि मत सीमित दल र उम्मेदवारमा केन्द्रित भएको देखाएको छ ।
कुन दलका कति उम्मेदवारको जमानत जफत ?
रास्वपा १४
कांग्रेस १७
एमाले ५०
नेकपा ९९
श्रम संस्कृति ९३
राप्रपा १५९
जसपा नेपाल ८३
उज्यालो नेपाल १०३
