: नेपालको कुल वैदेशिक व्यापार (वस्तु आयात र निर्यात) १५.७६ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। भन्सार विभागको मासिक तथ्यांकअनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो सात महिना (साउनदेखि माघसम्म) मा नेपालको वैदेशिक व्यापारमा १५ प्रतिशतभन्दा बढीले वृद्धि भई १२ खर्ब ९१ अर्ब ६३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
इन्धन, कच्चा पदार्थ र प्रविधि सामग्रीको उच्च आयातसँगै निर्यात संरचनामा देखिएको सुधारले नेपाल आत्मनिर्भरतातर्फ बढ्न सक्छ कि भन्ने बहसलाई पनि पुनर्जीवित गराएको छ। समीक्षा अवधिमा निर्यातमा सुधार देखिएको छ। निर्यात अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ३२.१९ प्रतिशतले वृद्धि भई १ खर्ब ६८ अर्ब १४ करोड रुपैयाँ रहेको छ। गत वर्ष सोही अवधिमा निर्यात १ खर्ब २७ अर्ब २० करोड रुपैयाँमा सीमित थियो।
आयातको ग्राफ पनि उकालो लाग्दै ११ खर्ब २३ अर्ब ४८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको तुलनामा १३.६५ प्रतिशतले बढी हो। आयात र निर्यातसँगै नेपालको व्यापार घाटा पनि उच्च भएको छ। सात महिनाको अवधिमा व्यापार घाटा १०.९१ प्रतिशतले बढेर ९ खर्ब ५५ अर्ब ३४ करोड रुपैयाँ पुगेको देखिन्छ। यस अवधिमा केही संरचनात्मक सूचकहरूमा भने सुधारका संकेत देखिएका छन्।
निर्यात र आयातको अनुपात ७.७७ बाट घटेर ६.६८ मा झरेको छ, जसले आयातको तुलनामा निर्यातको वृद्धिदर बलियो रहेको पुष्टि गर्छ। कुल व्यापारमा निर्यातको हिस्सा पनि ११.४० प्रतिशतबाट बढेर १३.०२ प्रतिशत पुग्नुले नेपाली अर्थतन्त्रमा केही आशा गर्ने ठाउँ देखिन्छ।
नेपालको वैदेशिक व्यापारमा आयाततर्फ पेट्रोलियम पदार्थ र कच्चा सोयाबिन तेलको वर्चस्व निकै बलियो देखिएको छ। समीक्षा अवधिमा ७० अर्ब ९९ करोड रुपैयाँबराबरको कच्चा सोयाबिन तेल आयात भएको छ, जुन प्रमुख आयातित वस्तुहरूमध्ये अग्रस्थानमा पर्छ।
इन्धनतर्फ ६९ अर्ब ९१ करोड रुपैयाँको डिजेल, ३८ अर्ब १३ करोड रुपैयाँको पेट्रोल र ३१ अर्ब ८५ करोड रुपैयाँबराबरको एलपी ग्यास आयात भएको तथ्यांकले देखाउँछ। यी अत्यावश्यक वस्तुहरूसँगै विलासिता र प्रविधिको क्षेत्रमा पनि उच्च आयात देखिएको छ, जसमा २६ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँबराबरको स्मार्टफोन नेपाल भित्रिएको छ। यसबाहेक सवारीसाधनतर्फ विद्युतीय कार, जिप र भ्यान (५१ किलोवाटदेखि १०० किलोवाटसम्म) ८ अर्ब ७६ करोड रुपैयाँको आयात भएको देखिन्छ।
यता, निर्याततर्फ भने नेपालले सबैभन्दा बढी प्रशोधित सोयाबिन तेल ६ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँबराबरको निर्यात गरेको छ। यस्तै, ८ अर्ब ६१ करोड रुपैयाँबराबरको अलैंची र ५ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँबराबरको सूर्यमुखी तेल निर्यात भएको छ। वस्तु आयात तथा निर्यातमा भारतको नै ठूलो हिस्सा रहेको छ।
यस्तै, वैदेशिक व्यापारमा वीरगन्ज भन्सारको वर्चस्व कायमै देखिन्छ। कुल आयातको ४६.२० प्रतिशत हिस्सा ओगटेको वीरगन्जबाट ५ खर्ब १९ अर्बको आयात र ५७ अर्ब ७३ करोडको निर्यात भएको छ। त्यसैगरी, भैरहवा भन्सारबाट १४.६९ प्रतिशत र विराटनगर भन्सारबाट १२.०५ प्रतिशत आयात भएको तथ्यांकले देखाउँछ। त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट १ खर्ब २६ अर्ब रुपैयाँको वस्तुको आयात भएको छ।
