: बैंकिङ प्रणालीमार्फत हुने डिजिटाइजेसन हुने कारोबारलाई थप प्रवर्धन गर्न नेपाल राष्ट्र बैंकले एटीएममार्फत डेबिट कार्डबाट नगद झिक्ने सीमा घटाएको छ । केन्द्रीय बैंकले शुक्रबार भुक्तानीसम्बन्धी कार्य गर्ने संस्थालाई जारी गरेको ‘भुक्तानी प्रणालीसम्बन्धी एकीकृत निर्देशन,२०८१’मा संशोधन गर्दै डेबिट कार्डको सीमा घटाएको हो ।
संशोधित व्यवस्थाअनुसार अब ग्राहकहरूले बैंकको एटीएममार्फत डेबिट कार्डको प्रयोग गर्दा प्रतिकारोबार २० हजार, प्रतिदिन ५० हजारसम्म र प्रतिमहिना अधिकतम ३ लाख रुपैयाँसम्म नगद झिक्न पाउने छन् । जबकि, यसअघि डेबिट कार्डमार्फत प्रतिकारोबार २५ हजार, प्रतिदिन १ लाखसम्म र प्रतिमहिना अधिकतम ४ लाख रुपैयाँसम्म नगद झिक्न पाउने व्यवस्था थियो ।
केन्द्रीय बैंकले डेबिट कार्डको सीमा घटाए पनि प्रिपेड कार्ड र क्रेडिट कार्डको सीमा भने यथावत् राखेको छ । जसअनुरूप बैंक तथा वित्तीय संस्थाको प्रिपेड कार्डको प्रयोग गर्दा प्रतिकारोबार १० हजार, प्रतिदिन २० हजारसम्म र प्रतिमहिना अधिकतम २ लाख रुपैयाँसम्म नगद झिक्न पाउने व्यवस्था छ । तर, बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाहेक सेवाप्रदायक संस्थाहरूको प्रिपेड कार्डबाट भने प्रतिदिन ५ हजारसम्म र प्रतिमहिना अधिकतम २५ हजार रुपैयाँसम्म नगद झिक्न पाउने व्यवस्था कायम छ । यस्तै, क्रेडिट कार्डबाट भने बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरको स्वीकृत सीमाको १० प्रतिशतसम्म नगद झिक्न सक्ने व्यवस्था यथावत् छ ।
यसै क्रममा नेपाल राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता किरण पण्डित पछिल्लो समय विद्युतीय माध्यमबाट हुने कारोबार वृद्धि भइरहेको अवस्थामा डिजिटल कारोबारलाई थप प्रवर्धन गर्न डेबिट कार्डबाट हुने नगद सीमा घटाएको बताउँछन् । ‘नगद कारोबारलाई बिस्तारै कम गर्दै जाने र डिजिटल कारोबारलाई नै बढाउँदै जाने भन्ने हिसाबले नगदको सीमा घटाएका हौं । साँच्चै पनि एटीएमको कारोबारहरू बिस्तारै घटिरहेको छ,’ भुक्तानी व्यवस्थापन विभागका कार्यकारी निर्देशकसमेत रहेका प्रवक्ता पण्डितले अन्नपूर्णसँग भने ।
यता तथ्यांकले पनि बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले जारी गरेका विद्युतीय बैंकिङ (ई–बैंकिङ) उपकरणहरूमा आकर्षण बढ्दो देखाएको छ । विद्युतीय वालेट, कनेक्ट आईपीएस, मोबाइल बैंकिङ, इन्टरनेट बैंकिङलगायत प्रयोगकर्ताको संख्या बढ्दै गएको छ । अझ यी उपकरणबाट क्यूआर कोड प्रयोगबाट भुक्तानी गर्ने ग्राहक पनि बढेका छन् । समयको माग, सरल, सहज भएकाले युवापुस्ता यसमा आर्षित हुनु स्वाभाविक हो । डिजिटल प्रयोगकर्ताहरू पनि बढेको र उनीहरूले गर्ने कारोबार वृद्धि भइरहेको छ ।
बैंक तथा वित्तीय संस्थामा डेबिट कार्डका प्रयोगकर्ताहरूले गत साउनमा मात्रै एटीएमबाट ८५ अर्ब ८३ करोड ४० लाख रुपैयाँ नगद झिकेको केन्द्रीय बैंकको तथ्यांकमा उल्लेख छ । तर, यसको तुलनामा सोही महिना मोबाइल बैंकिङका ग्राहकहरूले ८ खर्ब ७४ अर्ब ९४ करोड ४० लाख रुपैयाँ बराबरको कारोबार गरेका छन् । यससँगै, वालेट, इन्टरनेट बैंकिङ, क्यूआरमा आधारित भुक्तानी, पोस मेसिनलगायतबाट हुने भुक्तानी पनि राम्रै फस्टाएको छ । यसकारण केन्द्रीय बैंकले विद्युतीय माध्यमबाट हुने कारोबारलाई नै बढी जोड दिएर नगद क्रमशः कम गर्दै जान खोजेकाले सीमा पनि घटाउको तर्क गरेको हो । यद्यपि, सरकारले बजेटमा र केन्द्रीय बैंकले मौद्रिक नीतिमार्फत पटकपटक डिजिटल कारोबारलाई प्रोत्साहन गर्ने भन्दै आएका छन् ।
