: अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको हालसम्मकै व्यापक भन्सार शुल्क शनिबार लागू भएको छ । यसले प्रतिक्रियास्वरूप जवाफी कारबाही र बढ्दो व्यापारिक तनाव निम्त्याउन सक्छ र विश्व अर्थतन्त्रलाई अस्तव्यस्त पार्नसक्छ ।
मेक्सिको र क्यानाडाका सामानहरूबाहेक अधिकांश अमेरिकी आयातमा असर पार्दै मध्यरातमा १० प्रतिशत ‘आधारभूत’ भन्सार शुल्क लागू भयो । यसमा ट्रम्पले देशको व्यापार घाटासँग सम्बन्धित समस्याहरू समाधान गर्न आपत्कालीन आर्थिक शक्तिहरूको आह्वान गरेका छन् ।
ह्वाइट हाउसका अनुसार व्यापार अन्तरहरू सम्बन्धहरूमा ‘पारस्परिकताको अभाव’ र अन्य नीतिहरू जस्तै ‘अत्यधिक मूल्य–वृद्धि करहरू’ द्वारा प्रेरित थिए ।
अप्रिल ९ मा युरोपेली सङ्घ (इयु), जापान र चीनसहित करिब ६० व्यापारिक साझेदार प्रत्येक अर्थतन्त्रका लागि अनुकूल उच्च दरको सामना गर्न तयार छन् ।
पहिले नै अर्को हप्ता सुरु हुने चिनियाँ सामानहरूमा ट्रम्पको ३४ प्रतिशत भन्सार शुल्कले बेइजिङले अप्रिल १० देखि अमेरिकी उत्पादनहरूमा ३४ प्रतिशत भन्सार शुल्क लगाउने घोषणा गरेको छ ।
बेइजिङले विश्व व्यापार सङ्गठन (डब्ल्यूटीओ)मा संयुक्त राज्य अमेरिकामाथि मुद्दा हाल्ने र उच्चस्तरको चिकित्सा र इलेक्ट्रोनिक्स प्रविधिमा प्रयोग हुने दुर्लभ खनिज तत्वहरूको निर्यातलाई प्रतिबन्ध लगाउने पनि बताएको छ ।
तर अन्य प्रमुख व्यापारिक साझेदारहरूले अन्तर्राष्ट्रिय गतिरोध र मन्दीको डरको विकास भइरहेको बेला आफूलाई रोकेका छन् । ट्रम्पले शुक्रबार सामाजिक सञ्जालमा ‘चीनले यसलाई गलत खेल्यो’, यो ‘उनीहरूले गर्न नसक्ने कुरा हो’ भन्दै चेतावनी दिएका थिए ।
शुक्रबार वालस्ट्रिट एसिया र युरोपका समान पतनको बाटो पछ्याउँदै गिरावटमा गयो । अर्थशास्त्रीहरूले भन्सार शुल्कले वृद्धिलाई कम गर्न र मुद्रास्फीतिलाई बढावा दिनसक्ने चेतावनी पनि दिएका छन्, तर ट्रम्पले आफ्नो ट्रुथ सोशल प्लेटफर्ममा उनका ‘नीतिहरू कहिल्यै परिवर्तन हुने छैनन्’ भनेका छन् । तथापि ट्रम्पको पछिल्लो भन्सार शुल्कमा उल्लेखनीय अपवादहरू छन् ।
स्टिल, एलुमिनियम र अटोमोबाइल आयातमा प्रभाव पार्ने हालै लगाइएको २५ प्रतिशत भन्सार शुल्कमा यी थपिएका छैनन् । साथै ह्वाइट हाउसका अनुसार तामा, औषधि, सेमिकन्डक्टर र काठ, ‘केही महत्त्वपूर्ण खनिजहरू’ र ऊर्जा उत्पादनहरूसँगै अस्थायी रूपमा छुट दिइएको छ ।
तर ट्रम्पले तामा र काठको अनुसन्धान गर्न आदेश दिएका छन्, जसले चाँडै नै थप भन्सार शुल्कहरू निम्त्याउन सक्छ । उनले औषधि र सेमिकन्डक्टर जस्ता अन्य उद्योगमा पनि असर पार्ने धम्की दिएका छन् । यसको अर्थ कुनै पनि छुट सीमित हुनसक्छ ।
क्यानाडा र मेक्सिकोले उत्तर अमेरिका व्यापार सम्झौता बाहिर संयुक्त राज्य अमेरिकामा प्रवेश गर्ने सामानहरूमा २५ प्रतिशतसम्मको अलग भन्सार शुल्कको सामना गर्ने भएकाले ती दुवै मुलुक पछिल्लो भन्सार शुल्कबाट अप्रभावित छन् ।
ट्रम्पको तहगत समयसीमाले देशहरूलाई वार्ता गर्न ठाउँ दिए पनि उनीहरूले छुट पाउन सक्दैनन् भने चीनले पहिले नै गरे जस्तै, उनीहरूले प्रतिशोध लिने सम्भावना रहेको अक्सफोर्ड इकोनोमिक्सले यस हप्ता चेतावनी दिएको छ ।
ईयु व्यापार प्रमुख मारोस सेफ्कोभिचले २० प्रतिशत कर दरको सामना गर्ने र्इयुले ‘शान्त, सावधानीपूर्वक चरणबद्ध, एकीकृत तरिका’ले कार्य गर्ने र वार्ताका लागि समय दिने बताएका छन् । यद्यपि उनले भने, ‘हामी हात बाँधेर बस्दैनौं ।’
ईयुले अमेरिकी प्रविधि कम्पनीहरूमा कर लगाएर प्रतिक्रिया दिनसक्ने फ्रान्स र जर्मनीले बताएका छन् ।
जापानका प्रधानमन्त्री सिगेरु इसिबाले ट्रम्पले जापानी–निर्मित वस्तुहरूमा २४ प्रतिशत कर दर लगाएपछि ‘शान्त दिमागको’ दृष्टिकोण अपनाउन आह्वान गरे ।
यसैबीच ट्रम्पले दक्षिणपूर्वी एसियाली उत्पादन केन्द्रबाट हुने आयातमा ४६ प्रतिशत अमेरिकी भन्सार शुल्कको सामना गर्नुपरेको भन्दै भियतनामका शीर्ष नेतासँग ‘धेरै फलदायी’ कुराकानी गरेको बताए ।
राष्ट्रपति पदमा फर्केपछि ट्रम्पले क्यानाडा र मेक्सिकोबाट अवैध आप्रवासन र फेन्टानल लागुपदार्थका कारण आयातमा कर लगाएका छन् र चीनबाट आउने वस्तुहरूमा थप २० प्रतिशत दर लगाएका छन् । अप्रिल ९ सम्ममा चिनियाँ उत्पादनहरूमा यस वर्ष थपिएको कर दर ५४ प्रतिशत पुग्नेछ ।
ट्रम्पको २५ प्रतिशत अटो कर पनि यस हप्ता लागू भयो र जीप-मालिक स्टेलान्टिसले केही क्यानाडाली र मेक्सिकाली एसेम्बली प्लान्टहरूमा उत्पादन रोकेको छ ।
सेन्टर फर स्ट्रेटेजिक एन्ड इन्टरनेसनल स्टडिजका अनुसार ट्रम्पको नयाँ विश्वव्यापी करहरू विश्वव्यापी व्यापार युद्धलाई ट्रिगर गर्ने र महामन्दीलाई गहिरो बनाउन सबैभन्दा बढी सम्झना गरिने स्मुट-हेली शुल्क ऐन, १९३० को कानूनपछिको सबैभन्दा व्यापक कर वृद्धि हो ।
अक्सफोर्ड इकोनोमिक्सको अनुमानअनुसार यस कार्यले औसत प्रभावकारी अमेरिकी कर दर २४ प्रतिशत पुर्याउनेछ र यो सन् १९३० को दशकमा देखिएको भन्दा पनि उच्च हो ।
