— रुसले एक महिनासम्म युक्रेनका ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमण रोक्न सहमति जनाएको छ । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग मंगलबार भएको टेलिफोन कुराकानीमा रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन यसका लागि सहमत भएका हुन् ।
तर पुटिनले ३० दिने युद्धविरामको अवधिमा युक्रेनबाट थप सैन्य परिचालन वा हतियारको व्यवस्था गर्न नपाउने बताएका छन् । त्यस्तै, ट्रम्प र पुटिनबीच 'ब्ल्याक सी'मा सामान ढुवानीको सुरक्षाका विषयमा चाँडै वार्ता गर्ने सहमति भएको बीबीसीले जनाएको छ ।
दुई राष्ट्रपतिबीच भएको टेलिफोन वार्तामा बुधबारदेखि रुस र युक्रेनले १ सय ७५ युद्धबन्दीहरू साटासाट गर्ने सहमति भएको छ । त्यसमा रुसले आफ्नो देशमा उपचार भइरहेका गम्भीर घाइते २३ युक्रेनी सैनिकहरू हस्तान्तरण गर्नेछ ।
दुवै राष्ट्रपतिले मध्यपूर्वमा भविष्यमा हुनसक्ने द्वन्द्वहरू रोक्न सम्भावित सहयोगबारे पनि छलफल गरेका सीएनएनले जनाएको छ । वार्ताका क्रममा 'रणनीतिक हतियारको प्रसार रोक्नु आवश्यक भएको' विषयमा कुराकानी भएको छ । त्यस्तै, ट्रम्प र पुटिनबीच इरानले इजरायललाई ध्वस्त पार्ने उद्देश्य राख्न नहुनेमा पनि सहमति भएको छ ।
दुई नेताहरूबीचको फोन वार्तापछि रुसी राष्ट्रपति कार्यालय क्रेमलिनले रुसी राष्ट्रपति पुटिनले राखेको अमेरिका-रूस हक्की खेल आयोजना गर्ने प्रस्ताव अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले समर्थन गरेको जनाएको छ । 'डोनाल्ड ट्रम्पले एनएचएल र केएचएलमा खेल्ने रुसी र अमेरिकी खेलाडीबीच अमेरिका र रूसमा हक्की खेल आयोजना गर्ने भ्लादिमिर पुटिनको विचारलाई समर्थन गर्नुभएको छ,' क्रेमलिनले भनेको छ ।
ट्रम्पसँगको वार्ताअघि पुटिनले रुसमाथि पश्चिमा देशहरूले लगाएका प्रतिबन्धहरूको विरोध गरेका थिए । रुसी उद्योगपति तथा उद्यमी संघको बैठकलाई सम्बोधन गर्दै पुटिनले रुसमाथि लगाइएका प्रतिबन्धहरू ‘अवैध’ भएको बताए । ‘प्रतिस्पर्धीहरूले सधैं रुसलाई घेर्न र आर्थिक तथा प्राविधिक सम्भावनालाई कमजोर पार्न चाहने’ पुटिनको भनाइ छ ।
यसअघि दुई नेताबीच १२ फेब्रुअरीमा टेलिफोन कुराकानी भएको थियो । वार्तामा दुई नेताबीच युद्ध अन्त्य गर्नेदेखि एकअर्काको देश भ्रमण गर्नेसम्मका विषयमा छलफल भएको थियो । ९० मिनेट लामो टेलिफोन वार्तामा दुवै राष्ट्रपति युक्रेन युद्ध अन्त्य गर्न तत्कालै वार्ता सुरू गर्ने सहमतिमा पुगेका थिए ।
राष्ट्रपति ट्रम्पले रुसी समकक्षीसँगको कुराकानी लामो र निकै फलदायी भएको प्रतिक्रिया दिएका थिए । कुराकानीका क्रममा दुवै राष्ट्रपतिले एकअर्कालाई आ-आफ्ना देशको भ्रमणका लागि निम्ता पनि दिएका छन् ।
दुई नेताबीचको वार्ता भएको एक सातामा रुस र अमेरिकाबीच साउदी अरबमा विदेश मन्त्रीस्तरीय वार्तासमेत भइसकेको छ । साउदी अरबको वार्तामा दुई देशबीच युद्ध अन्त्य गर्न उच्चस्तरीय टोलीबीच वार्ता गर्ने सहमति भइसकेको छ ।
वार्तामा रुसका तर्फबाट विदेशमन्त्री सर्गेई लाभरोभ र रुसी राष्ट्रपति पुटिनका विदेश नीति सल्लाहकार युरी उसाकोभ सहभागी थिए । त्यस्तै, विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले नेतृत्व गरेको अमेरिकी टोलीमा राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार माइक वाल्ट्ज र मध्यपूर्वका लागि अमेरिकी विशेषदूत स्टिभ विटकफ सहभागी थिए ।
वार्तामा साउदी अरबका राजकुमार तथा विदेशमन्त्री फैसल बिन फर्हान अल–साउद र राष्ट्रिय सुरक्षा सल्लाहकार मुसइद बिन मोहम्मद अल–ऐवानसमेत उपस्थित थिए । वार्तापछि आयोजित पत्रकार सम्मेलनमा विदेशमन्त्री रुबियोले वार्तामा कसैलाई पनि किनारा नलगाइएको बताएका थिए । रुसी विदेशमन्त्री लाभरोभले दुई पक्षबीच निकै उपयोगी कुराकानी भएको प्रतिक्रया दिएका थिए ।
वार्तामा सहभागी नगराएको भन्दै युक्रेनी राष्ट्रपति भ्लोदिमिर जेलेन्स्कीले आफ्नो देशको सहभागिताबिना हुने कुनै पनि वार्ता अमान्य हुने बताएका थिए । तर अमेरिकासँगको अनौपचारिक वार्तापछि खनिज सम्झौताका लागि अमेरिकी राष्ट्रपति कार्यलय ह्वाइट हाउस पुगेका थिए । तर जेलेन्स्कीको अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्प र उपराष्ट्रपति जेडी भान्ससँगको चर्काचर्कीपछि सम्झौताबिना नै फर्केका थिए ।
तर युक्रेनलाई दिँदै आएको सैन्यलगायत सहयोग रोक्ने ट्रम्प प्रशासनको कदमपछि दबाबमा परेका राष्ट्रपति जेलेन्स्की अमेरिकासँग वार्ताका लागि तयार भएका थिए । जसका कारण दुई देशबीच ११ मार्चमा युक्रेनसँग साउदी अरबमै वार्ता भएको थियो ।
वार्तमा दुई देशबीचको वार्तामा युक्रेन एक महिनाका लागि युद्धविराम गर्न सहमत भएको थियो । साउदी वार्तामा युक्रेनले रुससँग जमिन, समुद्र र आकाशमा ३० दिने युद्धविरामका लागि अमेरिकी प्रस्ताव स्वीकार गरेको थियो । तर उक्त प्रस्ताव रुसले भने अस्वीकार गरिसकेको छ ।
रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनका सहयोगी युरी उसाकोभले अस्थायी युद्धविरामले युक्रेनलाई पुनः संगठित हुने मौका दिने भन्दै अस्वीकार गरेका हुन् । रुसले युक्रेनमा दीर्घकालीन शान्ति सम्झौता खोजिरहेको उनको भनाइ छ । त्यस्तै, रुसी राष्ट्रपति कार्यालय क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले वार्ताबारे अमेरिकी पक्षबाट विस्तृत जानकारी पर्खिरहेको प्रतिक्रिया दिएका थिए ।
रुसी प्रतिक्रियापछि अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पका विशेषदूत स्टिभ विटकफले रुसी राजधानी मस्कोमा राष्ट्रपति पुटिनसँग भेटवार्ता गरिसकेका छन् । विटकफले पुटिनसँगको बैठकमा धेरै प्रगति भएको बताएका थिए । त्यसलगत्तै अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले युद्धविरामको सम्भावनाबारे ‘सकारात्मक सन्देश’ प्राप्त गरेको बताएका छन् ।
युक्रेनले उत्तर एट्लान्टिक सन्धि संगठन (नेटो) मा आबद्ध हुने तयारी गरेपछि २०२२ फेब्रुअरी २४ मा रुसले युक्रेनमा आक्रमण गरेको थियो । त्यसयता रुसले युक्रेनको करिब २० प्रतिशत भूभागमा नियन्त्रण लिइसकेको छ । पूर्णस्तरको आक्रमणयता युक्रेनका दोनेत्स्क, लुहान्स्क, खेर्सन र जापोरिजा गरी चार क्षेत्र रुसको नियन्त्रणमा पुगेका छन् । रुसले नियन्त्रणमा लिएको जापोरिजामा युरोपको सबैभन्दा ठूलो आणविक प्लान्ट अवस्थित छ ।
