— अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इलन मस्क नेतृत्वको सरकारी दक्षता विभाग (डज) लाई थप शक्तिशाली बनाएका छन् । मंगलबार ट्रम्पले डजलाई थप अधिकार दिने कार्यकारी आदेशमा हस्ताक्षर गरेका हुन् ।
ट्रम्पका निकट सहयोगी तथा डज प्रमुख मस्क मंगलबार अप्रत्यासित रूपमा अमेरिकी राष्ट्रपति कार्यालय ह्वाइटहाउसमा उपस्थित भएका थिए । ह्वाइटहाउसको ओभल अफिसमा उपस्थित भएका मस्क राष्ट्रपति ट्रम्पको छेउमै उभिए ।
त्यसक्रममा पत्रकारहरूले सोधेको प्रश्नको उत्तर दिँदै आफूले अमेरिकी सरकारको नेतृत्व नगरेको दाबी गरेका छन् । अमेरिकाको संघीय सरकारको खर्च कटौतीको जिम्मेवारीसहित डज सम्हालेका मस्कले विभिन्न विवादास्पद निर्णयहरू लिइरहेका छन् ।
नयाँ कार्यकारी आदेशले सरकारी निकायका प्रमुखहरूलाई डजका निर्णयक पालना गर्न निर्देशन दिएको छ । तर डजको गठन र कार्यशैलीका विषयमा विपक्षी दल डेमोक्रेटिकका नेताहरूले भने आलोचना गरेका छन् । उनीहरूले डजको पारदर्शिताका विषयमा पनि प्रश्न उठाएका छन् ।
तर ओभल अफिसमा ट्रम्पको छेउमा उभिएका मस्कले अमेरिकी जनताको चाहनाअनुसार नै काम गरिरहेको बताएका छन् । 'जनताले ठूलो सरकारी सुधारका पक्षमा मतदान गरे र जनताले त्यो पाउनेछन्,' उनले भने, 'लोकतन्त्र भनेको यही हो ।'
अर्बपति टेक्नोलोजी उद्यमी मस्क आफै निर्वाचित भएका भने होइनन् । राष्ट्रपतिको निगाहमा नियुक्त भएका उनले संघीय कर्मचारीहरूलाई 'अनिर्वाचित, चौथो, सरकारको असंवैधानिक शाखा' का रूपमा वर्णन गरे । तर तर पनी उनीहरूमा कुनै निर्वाचित प्रतिनिधिसँग भन्दा बढी शक्ति रहेको मस्कको भनाइ छ ।
टेस्ला, एक्स र स्पेसएक्सका मालिक मस्कले कालो 'मेक अमेरिका ग्रेट अगेन टोपी' लगाएका थिए । पत्रकारहरूले उनको कार्यशैलीको आलोचनासहितका प्रश्न सोधेपछि भने ठट्टा गरेका थिए । पत्रकार सम्मेलनका क्रममा भने उनले आफ्नो छोरा 'एक्स' लाई केहीबेर काधमा पनि राख्न भ्याए ।
'संघीय खर्च घटाउनु हाम्रा लागि अत्यावश्यक छ,' उनले भनेका छन् । अमेरिकी सरकारले गाजामा लाखौं डलरको कन्डम पठाएको भर्खरैको झुटो दाबीको बारेमा पनि मस्कलाई सोधिएको थियो । 'मैले भनेका केही कुराहरू गलत हुनेछन् र सच्याउनुपर्छ,' मस्कले जवाफ दिए ।
डजको कार्यशैली मात्र होइन, बजेट र कानुनी हैसियतका विषयमा पनि प्रश्न उठेको छ । बजेट कहाँ र कसरी प्रयोग गर्ने भन्ने संसद्को संवैधानिक अधिकारलाई पनि यसले चुनौती दिएको छ । संसदीय स्वीकृतिबिना संघीय निकाय बन्द गर्ने कानुनी अधिकारका विषयमा भने मस्कले केही पनि उल्लेख गरेका छैनन् ।
ट्रम्पले दोस्रो कार्यकाल सुरु गरेसँगै मस्कलाई डज प्रमुख बनाएका हुन् । सरकारी खर्च कटौती गर्ने मुख्य जिम्मेवारीसहित ट्रम्पले ह्वाइटहाउसमा प्रवेश गरेकै दिन कार्यकारी आदेशमार्फत डज स्थापना गरेका हुन् । स्थापनाको तीन सातामा नै डजले सयौं संघीय अधिकारीलाई बिदामा राखेको छ । अर्थ मन्त्रालयअन्तर्गतका संवेदनशील संघीय भुक्तानी प्रणालीहरूमा पहुँच पुर्याउनुका साथै अमेरिकी अन्तर्राष्ट्रिय विकास नियोग (यूएसएआईडी) बन्द गराइसकेको छ ।
अर्थ मन्त्रालयअन्तरगका सामाजिक सुरक्षा, मेडिकेयर ग्राहक भुक्तानी, लाखौं अमेरिकीको बैंक खातालगायत संवेदनशील जानकारीमा पहुँच पुर्याएपछि दायर मुद्दामा न्युयोर्कस्थित अदालतले त्यसविरूद्ध अन्तरिम आदेश दिइसकेको छ । त्यसका साथै अदालतले अर्थ मन्त्रालयका प्रणालीबाट डाउनलोड गरिएका सबै तथ्यांक नष्ट गर्नसमेत निर्देशन दिएको छ ।
त्यस्तै, डजले संघीय एजेन्सीहरूको शुल्कमा सीमा तोक्नुका साथै अमेरिकी अन्तर्राष्ट्रिय विकास नियोग (यूएसएआईडी) बन्द गराएको छ । विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले यूएसएआईडीको जनशक्तिमा भारी कटौती गर्ने र विदेश मन्त्रालयअन्तर्गत रहने बताइसकेका छन् । ट्रम्प र मस्कको सहमतिपछि यूएसएआईडीका २७ सय कर्मचारीलाई बिदामा राखिएको थियो ।
त्यस्तै डजले संघीय सरकारका २० लाख कर्मचारीलाई ८ महिनाको तलब लिएर बिदा हुन समयसीमा तोकेको थियो । तर यी दुवै निर्णयविरुद्ध अदालतले अन्तरिम आदेश जारी गरिसकेको छ ।
यूएसएआईडी र अर्थ मन्त्रालयसँगै शिक्षा मन्त्रालय, नेशनल ओसियानिक एण्ड एट्मोस्फियरिक एड्मीनिस्ट्रेशन, फेडरल एभियसन एड्मीनिस्ट्रेशन, कन्जुमर फिनान्सियल प्रोटेक्सन ब्यूरो मस्कको निसानामा परेका छन् । राष्ट्रपति ट्रम्पले भने मस्कले ‘निकै राम्रो काम गरिरहेको’ बताएका छन् । मस्कले केही नलिइकन निकै धेरै समय दिइरहेको ट्रम्पले भनाइ छ ।
(एजेन्सीहरूको सहयोगमा)
