मुख्य समाचार
पुरानो साख ब्युँताउँदै तातोपानी नाका
पुरानो साख ब्युँताउँदै तातोपानी नाका

— साढे आठ वर्षअघिको भूकम्पले भौतिक रूपमा तहसनहस बनाएको नेपाल–चीन व्यापारको प्रमुख स्थलमार्ग तातोपानी नाका बिस्तारै पूर्वावस्थामा फर्कन सुरु गरेको छ । चालु वर्षको सुरुवातसँगै चीन सरकारले आयात–निर्यात र मान्छेको आउजाउमा देखाएको खुकुलोपनले तातोपानी नाकाप्रतिको आकर्षण बढेको छ ।

भन्सार दिवसका अवसरमा १२ गते शुक्रबार नेपालबाट पहिलो पटक तातोपानीबाट चीनको बाटो हुँदै सीजी फुडको नेपाली उत्पादन चाउचाउ तेस्रो मुलुक जापान निर्यात भएको छ । यसले नाकाप्रतिको आकर्षण बढाएको व्यवसायीको भनाइ छ ।

सहज वातावरण बन्दै गएका कारण पुराना र स्थापित व्यापारी नाका फर्कन थालेको तातोपानी भन्सार प्रमुख दयानन्द केसीले जनाए । पछिल्लो तीन महिनायता व्यापारिक कारोबार बढेको छ । भूकम्पपछि पहिलो पटक राजस्व संकलनमा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ । गत आर्थिक वर्षमा तीन अर्ब २७ करोड राजस्व संकलन भएकामा चालु वर्षको ६ महिनामै ५ अर्ब ५८ करोड अर्थात् लक्ष्यको ६६ प्रतिशत संकलन भइसकेको छ । चालु वर्षको राजस्व लक्ष्य भने ८ अर्ब ४२ करोड छ । चीनसँग स्थलमार्गबाट झन्डै शतप्रतिशत व्यापार हुने नाका ०७२ वैशाखदेखि ०७६ जेठसम्म पूर्ण रूपमा बन्द भयो । यस अवधिमा व्यापारीले चीनबाट गरिने आयात व्यापार रसुवाको केरुङ र समुद्री बाटो भएर भारतसँग जोडिएका तराईका नाका भएर गर्दै आए ।

भूकम्पको पाँच वर्षपछि ०७६ जेठमा तातोपानी खुले पनि सामान्यतया भन्सार मूल्यांकन न्यून भएका फलफूल र मेसिनरी सामान मात्र आयात हुने गरेका थिए । चालु वर्ष सुरु भएसँगै राजस्व दर धेरै भएका ‘कमर्सियल गुड्स’ तातोपानी नाका भएर भित्रन थालेका छन् । खासगरी तयारी पोसाक, जुत्ता, चप्पल, व्याग, कस्मेटिक सामान, गार्मेन्टका कच्चा सामग्री, स्टेसनरी सामान, किचनका सामग्री, मोबाइल तथा कम्प्युटर पार्ट्स, मखमल, विद्युत् आयोजनाका मेसिनलगायत व्यापारिक वस्तुको आयात बढेको छ । चीनले गत वैशाख १८ बाट निर्यात व्यापारको अनुमति दिएको थियो । मान्छेको आउजाउ भने गत भदौ १५ बाट मात्र सुरु भएको हो । निर्यात खुलाएको, मान्छेको आउजाउको अनुमति दिएको र पुलपारि (खासा क्षेत्र) मा हुने बजारबाट किनमेल गर्ने वातावरण बनाएका कारण सीमामा चहलपहलसँगै व्यापारिक कारोबार वृद्धि भएको हो ।

भूकम्प, कोभिड, बाढीपहिरोलगायत अवरोधका कारण अविश्वास बढेको तातोपानी नाकाप्रतिको आकर्षण अहिले भने पूर्वावस्थातिर उन्मुख भएको स्थानीय बताउँछन् । ०७६ देखि नै महिना–महिनामा बन्द हुने र खुल्ने गरेका कारण व्यापारिक कारोबार अन्य नाकामा ‘डाइभर्ट’ भएका थिए । समय समयमा अवरोध नहुने हो भने चीनसँगको व्यापारमा तातोपानी नाका समय र लगानीका हिसाबले सबभन्दा उपयुक्त रहेको सिन्धुपाल्चोक उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष राजकुमार बस्नेत बताउँछन् ।


चीनबाट आयात हुने प्रायः मालवस्तु काठमाडौंबाट अन्य क्षेत्रमा जाने भएकाले तातोपानीको रुट छोटो भएको उनको भनाइ छ । ढुवानी भाडा, समयको बचत र सामानको सुरक्षाका कारण तातोपानी व्यवसायीका लागि रोजाइको नाका भएको धारणा उनको छ ।

‘आयात–निर्यात दुवै व्यापार सहज बनाउन नेपालतर्फको सडकलगायतका भौतिक संरचनाको स्तरोन्नति जरुरी छ । हामीले निर्यात बढाउन सकेका छैनौं । सरकारले त्यसका लागि कूटनीतिक पहल गर्नु जरुरी छ,’ बस्नेतले भने । अहिले पनि मितेरी पुलबाट करिब ९ किमि दूरीमा रहेको खासामा नेपाली कन्टेनर जान भने दिइएको छैन । चीनको विभिन्न सहरबाट ल्याएको सामान मितेरी पुल नजिकै चिनियाँ भागमा अनलोड गरिँदै आएको छ ।

चिनियाँ कार्गोले पठाएको सामानलाई मितेरी पुलपारि गएर नेपाली कन्टेनरले तातोपानीको लार्चास्थित सुक्खा बन्दरगाहमा ल्याउने गरेका छन् । भूकम्पपछि खासामा भौतिक संरचना निर्माणको काम भइरहेकाले नेपाली कन्टेनर जाने अनुमति नदिएको चिनियाँ अधिकारीहरूलाई उद्धृत गर्दै तातोपानी भन्सारले जनाएको छ । ‘सयम–समयमा खासा क्षेत्रका चिनियाँ अधिकारीसँग गरेको समन्वय बैठकले पनि नाकामा सहजीकरण भएको छ,’ भन्सार प्रमुख केसीले भने ।

मितेरी पुलपारि जान सीमा क्षेत्रका जिल्लावासीलाई मात्र दिइएको कोदारी अध्यागमन कार्यालय प्रमुख सुरेश खतिवडाले बताए । दैनिक ५०–६० जनालाई एकदिने पास दिने गरिएको छ । चिनियाँ र केही अन्य देशका नगारिक पनि तातोपानी नाका भएर आउजाउ गर्न थालेका छन् । चिनियाँ धेरै र अन्य देशका न्यून संख्यामा आउने गरेको खतिवडाको भनाइ छ । गत वैशाखसम्म कुनै पनि मुलुकका नागरिक मितेरी पुल पारी जान अनुमति थिएन । नेपालतर्फको अध्यागमन कार्यालयको भने आफ्नै भवन छैन । भन्सारको पुरानो भवनबाट अध्यगमनको काम सञ्चालन हुँदै आएको छ ।

निर्यात बढ्न सकेन

गत वैशाखमा निर्यात व्यापार खुला गरे पनि नेपालले आफ्नो उत्पादन चीन पठाउन सकेको छैन । ०७२ अघि तामाका भाडा, हस्तकलाका सामान, मैदा, चाउचाउ, अण्डा, वनस्पति घ्यु, जडिबुटीलगायत वस्तु निर्यात गर्ने गरिएको थियो । त्यति बेला झन्डै १८२ प्रकारका नेपाली वस्तु चीन निर्यात हुने गरेको भन्सारले जानकारी दिएको छ । भूकम्पपछि निर्यात खुलेको दिन नेपालबाट बाँसको मुडा, कुर्सी म्याट्रेसलगायत करिब ३७ लाख बराबरको वस्तु निर्यात भएको थियो । त्यसपछि गत शुक्रबार भन्सार दिवसको अवसर पारेर तेस्रो मुलुक लैजाने गरी १२ लाख मूल्यको २५ सय कार्टुन चाउचाउ निर्यात भएको छ । यो निर्यातसँगै तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले ०७२ सालमा चीनसँग गरेको पारवहन तथा यातायात सम्झौता आठ वर्षपछि कार्यान्वयनमा आएको छ ।

भन्सारको तथ्यांकअनुसार ०७१/७२ मा झन्डै वार्षिक झन्डै पौने तीन अर्बको सामान निर्यात भएको छ । भूकम्पपछि लगातार ८ वर्ष पर्यात पूर्ण रूपमा बन्द भएपछि पुनः सञ्चालन हुन सकेको छ । ‘मुख्यतया खासा, कुतीलगायतका स्थानीय बजारमा प्रयोग हुने सामान पठाउन सके पनि निर्यात बढ्न सक्छ,’ भन्सार प्रमुख केसी भन्छन् । तर भूकम्पपछि चीन सरकारले खासालाई अति संवेदनशील भन्दै मान्छे बस्न दिएको छैन । सुरक्षाकर्मी र अध्यागमनका अधिकारी मात्र बस्दै आएको खासामा अहिले सर्वसाधारणलाई फाट्टफुट्ट पसल राख्न दिइएको छ । जडिबुटी र हस्तकलाका सामान तिब्बतको मुख्य सहरमा पठाउनुपर्छ । त्यसका लागि निर्यातकर्ताले माग अनुसारको सामान तयार गर्न सक्नुपर्छ ।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्
अन्य समाचारहरु
: नेपालमा हुने कूल आयात–निर्यातको झण्डै ७० प्रतिशत अन्तर्राष्ट्रिय कारोबार हुने वीरगन्ज नाकामा रहेका दुवै भन्सार कार्यालय गत आर्थिक वर्षमा पनि राजश्व संकलनको लक्ष्य पूरा गर्न फेरि असफल भएका छन्। गत आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा वीरगन्ज नाकामा रहेको वीरगन्ज भन्सार कार्यालयले लक्ष्यको ६४.०१ प्रतिशत मात्रै र सिर्सिया सुक्खा बन्दरगाह भन्सार कार्यालयले पनि लक्ष्यको ७१.७५ प्रतिशतमात्र ...
। ५ वर्षभन्दा बढी समयसम्म लागतभन्दा कम मूल्यमा अण्डा बेच्नुपरेपछि ७५ प्रतिशत अण्डा उत्पादक किसान विस्थापित भएका छन् । यसअवधिमा बैंकमा ऋण थपरे केही टिकेका छन् भने कही नयाँ आएका छन् । पोल्ट्री व्यवसायी मञ्चका अध्यक्ष रघुनाथ भट्टका अनुसार दुई वर्षअघिसम्म नेपालमा ५ हजारभन्दा बढी लेयर्स कुखुरा पाल्ने फार्म रहेकामा हाल यो संख्या २ हजारभन्दा ...
। अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ)ले नेपालका लागि ४ करोड १३ लाख अमेरिकी डलर बराबर (५ अर्ब ४९ करोड रुपैयाँ) विस्तारित ऋण सुविधा (ईसीएफ) रकम स्वीकृत गरेको छ । कोषको कार्यकारी बोर्डले नेपालमा ईसीएफबारे चौथो समीक्षा गर्दै अन्तिम किस्ता रकम उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको हो । अहिले स्वीकृत भएको यो रकमसहित नेपालले २४ करोड ७७ लाख ...
। बंगलादेश पावर डेभलपमेन्ट बोर्ड (बीपीडीबी)ले नेपालमा उत्पादित ४० मेगावाट विद्युत् खरिद–बिक्रीका लागि सम्झौता गर्न नेपाल विद्युत प्राधिकरणलाई पत्राचार गरेको छ । बीपीडीबीले वर्षायामको ६ महिना ४० मेगावाट विद्युत् बिक्रीका लागि प्राधिकरणले पेश गरेको बोलपत्र सम्बन्धित निकायबाट स्वीकृत भएको जानकारी गराउँदै विद्युत बिक्री सम्झौताका लागि सोमबार पत्राचार गरेको हो । कानुनमा भएको व्यवस्था बमोजिम बीपीडीबीले १६ ...
। सहकारी छानबिन संसदीय विशेष समितिले सोमबारको बैठकमा नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारी लगायतसँग छलफल गरेको छ । सिंहदरबारमा बसेको बैठकमा सहकारीको समस्या र समाधानका सम्बन्धमा गभर्नर अधिकारीका साथै नेपाल बैंकर्स संघ र कर्जा सूचना केन्द्र लिमिटेडका अध्यक्ष तथा पदाधिकारीहरूसँग पनि छलफल गरेको छ । समितिले यस अघिको बैठकमा गृह सचिव, प्रहरी प्रमुख लगायतसँग छलफल गरेको ...